58 HET OKtJLACHTSLEVEX JJEK PLANTEX. 



kruising plaats hebben , hetgeen nog waarschijnlijker wordt , wanneer 

 men in het oog houdt , dat al deze bloemen door insekten bezocht 

 worden. Nadere , zorgvuldige proeven , met planten in de kamer ge- 

 nomen , zullen moeten uitmaken , of bij deze planten zelf bestuiving dan 

 wel kruising voordeeliger is , dat is , meer en krachtiger zaden geeft. 

 Er is op dit gebied voor den plantenliefhebber nog een uitgebreid veld 

 tot onderzoek. 



Anders is het , naar het schijnt , bij die bloemen , waar de helm- 

 knoppen tegen den stempel aanliggen en waar het dus niet te vermijden 

 is , of het stuifmeel komt in overvloed op den stempel der eigen bloem. 



Doch een aantal van de bloemen , welke dit verschijnsel vertoonen , 

 behooren tot de protandrische dichogamen , en de stempel is dus nog 

 niet vatbaar voor bevruchting tijdens het stuifmeel daarop valt. Met 

 name geldt dit van de Lobeliaceën en Campanulaceën. Iets dergelijks 

 heeft bij de groote familie der Compositae plaats. De zaamgegroeide 

 helmknoppen liggen eng tegen stijl en stempel aan ; zij openen zich 

 reeds in den knop en de stempel moet door de geopende meeldraden 

 heenboren , zoodat de aanraking hier onvermij delijjk is , maar wanneer 

 dit geschiedt , zijn de twee armen van den stempel nog knodsvormig 

 tegen elkander geplaatst en de binnenvlakten dezer armen , welke alleen 

 voor bevruchting vatbaar zijn, zijn dan voor het stuifmeel ontoegankelijk. 



Zoo wordt het aantal bloemen, waar zelf bestuiving onvermijdelijk is, 

 zeer beperkt. Er zijn er echter, waar die niet betwijfeld kan worden, 

 b. V. bij de Fumariaceën. Hier kunnen zich echter twee gevallen voor- 

 doen. De zelf bestuiving kan al 'of niet de vorming van vruchten ten 

 gevolge hebben. 



Bij Corydalis cava , eene plant uit deze familie , vond hildebeand een 

 merkwaardig voorbeeld van het laatste. Zelf bestuiving gaf geen vrucht ; 

 bestuiving met het stuifmeel eener bloem van dezelfde plant leverde 

 enkele vruchten met weinig , deels slecht zaad ; bij kruising tusschen 

 verschillende planten verkreeg hij steeds vruchten met goede zaden. 



Het eerste vindt men vertegenwoordigd bij andere Eumariaceën , zoo 

 als bij het geslacht Fumaria , maar ook bij de Cmma^s en verder zou 

 men hiertoe ook kunnen rekenen de bloemen van het vlas {Linum 

 nsitatissimum) , van de raapplant {Brassica Rapa), van den doornappel 

 {Datura Stramonium) , van den oranjeboom [Citrus Aurantium) , welke 

 alle in potten in de kamer geplaatst en tegen insekten beschut , vruch- 



