IETS OVEll DE WEEKDIEREN. 99 



1) in hunne schadelijkheid voor den mensch ; 



2) in hun nut als voedingsmiddel voor andere dieren en den mensch ; 



3) hoe zij op andere wijze nog nuttig zijn voor den mensch; 



4) in hunne betrekking tot andere dieren ; 



5) in hunne betrekking tot de anorganische of doode natuur ^). 



Yüór ik hier echter toe overga , zal het voor velen niet onver- 

 schillig zijn te weten , welke wezens wel de weekdieren zijn. De 

 naam drukt het reeds eenigszins uit. Zij bezitten een week , vleezig , 

 onverdeeld ligchaam , zonder ledematen of inwendig skelet. Dit ligchaam 

 is met eene prikkelbare slijmhuid bedekt , welke eene kleverige vloeistof 

 afscheidt en meestal zoo wijd is , dat zij zich in plooijen kan verheffen , 

 waardoor zij het aanzien van eenen mantel bekomt , welke dan ook 

 in de wetenschap dien naam draagt. Deze mantel scheidt bij velen 

 eene kalkachtige stof af , welke de hoorns of schelpen vormt , waar- 

 door die dieren gewoonlijk bedekt zijn , hoewel sommigen , zooals b. v. 

 de aardslakken , zulk een hard bekleedsel missen. Is dit het geval , 

 dan is de mantel dik en slijmig , terwijl bij de schelpdragenden deze 

 veelal dun en doorschijnend gevonden wordt. De schelp bestaat voor 

 het grootste gedeelte uit koolzuren kalk, di 80 a 90 proc. , uit phos- 

 phorzure en andere zouten ± 6 proc. , en uit organische stof 4 — 5 

 proc. , alsmede uit sporen van kiezelaarde en zwavelzuur , soms ook 

 van ijzeroxyde. 



De spieren der weekdieren planten zich aan de huid in. Deze 

 dieren bewegen zich door op eene platte schijf aan de buik gelegen 

 of daarvan een verlengsel , den zoogenaamden voet , te kruipen , of door 

 op een vast tongvormig uitsteeksel voort te schuiven , terwijl zij daarmede 

 ook het zand kunnen uitgraven om zich te verbergen. Er zijn er , die 

 geenen voet hebben , maar welke zwemmen door middel van vleugel- 

 vormige of vinvormige aanhangsels ter zijde van het ligchaam. Alle 

 mollusken hebben een hart en bloedvaten , welke een blaauwachtig 

 vocht voeren. Het zenuwstelsel bestaat uit verspreide knoopen. De 

 zintuigen zijn gewoonlijk onvolkomen. Bij sommigen nogtans zijn er 



') Deze verdeeling alsmede vele zaken , waarover in dit opstel zal gehandeld wor- 

 den , zijn voornamelijk ontleend aan het werk van dr. o. johnston. Introduction io 

 concholocjy or Elements of the Natural Ilistory of Molluscous Animals , in het Duitsch 

 overgebragt en uitgegeven door dr. h. o. bronn. 



7* 



