100 IETS OVER DE WEEKDIEllEN. 



zeer ontwikkelde oogen en sporen van het gehoorwerktuig aanwezig. 

 De ademhalingswerktuigen bestaan meestal uit kieuwen en zijn doorgaans 

 uitwendig geplaatst of eenvoudig overdekt door den mantel. Bij som- 

 migen , welke de dampkringslucht inademen , bestaat het ademhalings- 

 werktuig uit eene holte , tot welke de lucht toegang heeft en welker 

 wanden met een vaatnet bedekt zijn. De meesten zijn eijerleggend , 

 sommigen levendbarend. Zij leven gedeeltelijk in zoet of zout water , 

 gedeeltelijk op het land. 



Deze algemeene en oppervlakkige beschouwing achtte ik noodzake- 

 lijk vooraf te moeten laten gaan, voordat ik tot het onderwerp over- 

 ging, waarop ik de aandacht wilde vestigen. 



Laat ons nu zien , in hoeverre sommige mollusken als schadelijke 

 dieren te beschouwen zijn. 



"Wie denkt niet dadelijk aan den paalworm , Teredo navalis ! 

 Dit dier oneigenlijk worm genoemd , want het behoort wel degelijk 

 tot de mollusken , is reeds eeuwen lang de schrik geweest van allen , 

 welke schepen bouwden of met zeeweringen of havenhoofden te doen 

 hadden. Vroeger meende men , dat de Teredo , ongeveer een paar 

 eeuwen geleden , uit Indische zeeën door schepen naar Europa was 

 overgebragt , doch behalve , dat men boomstammen en takken door haar 

 doorboord in de blaauwe klei 12 voeten onder den grond in Engeland 

 gevonden heeft en dat zij dus reeds eeuwen leefde , voordat dit land 

 met Oost- of West-Indië in verbinding kwam, heeft niet alleen het 

 koudere klimaat geen invloed uitgeoefend op de ontwikkeling van dit 

 dier, maar is zijne lengte over het geheel grooter dan van dat, hetwelk 

 in warmere gewesten gevonden wordt. Nu is het bekend , dat er ver- 

 schillende soorten bestaan , en wij mogen derhalve veilig aannemen , dat 

 de hier levende soort reeds van oudsher onze zee bewoond heeft. De 

 vernielingskracht van dit dier is buitengewoon groot. Geene houtsoort , 

 hoe hard ook , is tegen zijn indringen bestand, zelfs het Indische tekhout, 

 Tectonia grandis , is ongeschikt de noodlottige boorkracht te wederstaan. 

 Langs de rigting der vezelen binnendringende , doorgroeft het met zijne 

 schelpen , binnen betrekkelijk korten tijd , den diksten eikenstam in alle 

 rigtingen , zoodat deze binnen 4 a. 5 jaren geheel onbruikbaar is en het 

 voorkomen van eene spons verkrijgt. 



Zeer belangrijk zijn in dit opzigt de waarnemingen van den heer eatee 

 te Nieuwendam , welke het boren van dit dier naauwlettend heeft uage- 



