HENGELEN EN WAT DAAEBIJ IS OP TE MERKEN. 141 



cluizende en millioenen dieren bewoond , die steeds elkander verslinden ; 

 gaat men de spijsvertering der visschen na , die onophoudelijk , zelfs al 

 krijgen zij oogenschijnlijk bijna geen voedsel , b. v. in onze goudvisch- 

 kommen , excrementen uitwerpen , dan kan men nagaan , welk een ge- 

 weldige massa dierlijke stof op den bodera valt en daar verwerkt wordt. 

 Men kan zich daarbij in het algemeen voorstellen , hoe verder de bodem 

 der slooten in het algemeen verhoogd wordt , als men nagaat hoe de wind 

 ontelbare stofwolken meevoert, hoeveel bladeren in de sloot waaijen, hoe- 

 veel uitwerpselen van watervogels daarin vallen en hoeveel er door elke ligte 

 beweging van den kant wordt afgespoeld of in de wateren weer gebragt 

 wordt door regenbuijen , die er in stroomen en alles wat op het land 

 ligt met zich mee voeren. 



Ik hoop , dat u ons uitstapje niet verveeld heeft. Ik heb u den 

 visscher voorgesteld , omdat gij anders zoo weinig tot waarneming onzer 

 slooten u voelt aangetrokken. Ik heb de Engelschen hierbij nagevolgd, 

 die allen bijna , bij het visschen met den hengel , hun nasporingen op 

 dit gebied gedaan hebben. Ik heb u echter voornamelijk willen leiden 

 tot het onderzoek van den bodem van ons vaderland , een der belang- 

 rijkste studiën , maar welk gebied nog zoo weinig bearbeid is. Ik behoef 

 u de nuttigheid er niet van te betoogen ; maar het zij mij vergund u 

 vooral te wijzen op het belang van dergelijke voorstelling bij het onder- 

 zoek van den grond voor goed drinkwater en bij het nut, dat het hebben 

 kan voor den landbouw. Onze kleibodem , onze veengronden , worden 

 ons gewoonlijk als eenvoudige bezinksels voorgesteld , of van stoifen door 

 de rivieren meegevoerd of als overblijfsels eener vergane plantenwereld. 

 Wel wordt er hier en daar gesproken van overblijfsels van dieren , wier 

 kleine schalen in den bodem worden gevonden , maar nergens heb ik , b. v. 

 niet in staring's werk de bodem van Nederland , een voorstelling gevonden 

 van de bewerking , die deze bezonken stoffen door de kleinere dieren 

 hebben ondergaan. En toch heeft hier geen eenvoudige nederzetting 

 plaats gehad ; maar een duizende malen herhaalde omwerking, en als ge 

 daarbij nagaat, hoe veel maal die stoffen, ook de anorganische , door de 

 voedingsbuizen der dieren zijn heengegaan en daar ook vrij zeker aan 



