IN 't BIJZONDEK OVEB, DE DAGTELLING. 145 



onzigtbare schepping , kan een deel uitmaken van de oneindigheid. 



En toch die oneindigheid moet bestaan ; want hoe verre wij ook de 

 grenzen stellen der stoffelijke schepping , dat einde zoude het begin zijn 

 van eene nieuwe ruimte. 



Oneindigheid en eeuwigheid , wij kunnen ons van haar bestaan over- 

 tuigen , maar doorgronden , verklaren , begrijpen kunnen wij haar niet. 



En het is bemoedigend voor ons , dat wij dit niet kunnen ; want wij 

 kunnen dit niet als stoffelijke wezens. Onze geest , die haar kan denken , 

 is voor eene eindelooze ontwikkeling vatbaar en, bewust en overtuigd 

 van haar bestaan , zal hij haar ook eens nader kennen en doorgron- 

 den : ook hij moet voor de eeuwigheid en oneindigheid geschapen zijn. 

 Met den dichter der Urania houden wij ons overtuigd : 



„ Unendlichkeit kann nur das "VVesen ahnen , 

 Das zur Unendliclikeit erkoren ist!" 



Maar hebben wij geene maatstaven voor de eeuwigheid en oneindig- 

 heid , wij hebben die wel voor den tijd en de ruimte. Yoor den eersten is 

 het de duur van eenig verschijnsel , voor de laatste de uitgestrektheid 

 van eene bekende grootheid. 



Ik stel mij voor de aandacht te bepalen bij het meten van den tijd in 

 't algemeen, om dan meer in 't bijzonder stil te staan bij de dagtelling , 

 vooral met het doel om opmerkzaam te maken op eenige bijzonderheden , 

 die bij deze , bij allen bekende en in den waren zin des woords alle- 

 daagsche zaak plaats vinden en die , zoo ik vertrouw , niet als onbelang- 

 rijk beschouwd zullen worden. 



lleeds in de oudste oorkonden wordt van tijd en tijdsverdeeling gespro- 

 ken en gewag gemaakt van dagen als kortere en van jaren als langere 

 tijdperken om tot maat des tijds te dienen. Het kon ook wel niet anders, 

 of de regelmatige afwisseling van dag en nacht moest aanleiding geven 

 tot het regelen der werkzaamheden en het nemen van rust, waaraan de 

 menscli , na eenigen tijd ingespannen te zijn geweest , behoefte heeft. 



Eene tweede grootere tijdmaat werd ook door de natuur zelve aange- 

 wezen en wel de voor de meeste oorden der aardoppervlakte regelmatige 

 afwisseling der saizoenen of jaargetijden of de duur van een jaar. 



Beide deze tijdperken hangen af van de zon of wel van do aarde en 

 hare verschillende standen in betrekking tot de zon. 



Wij zien de zon boven den horizon verrijzen, en het is dag. Zij rijst 

 staag hooger en bereikt haren hoogsten stand in het zuiden en het is 

 1870. 10 



