IN 't BIJZONDER OVER DE DAGTELLING. 147 



te keeren of de aarde juist een' omloop om haar heeft volbragt , is het- 

 geen wij jaar noemen. 



Naauwkeurige -waarnemingen hebben geleerd , dat deze omloop plaats 

 heeft in 365'^ 5" 48™ 45% zoodat dit de eigenlijke duur van een jaar is. 

 Het is het sterrekundig jaar. Het burgerlijke jaar wordt echter gere- 

 kend op 365'' en vangt aan dos middernachts tusschon den Sisten 

 December en den Isten Januarij. Om het verschil in rekening te bren- 

 gen , dat bijna | dag bedraagt, voegt men om het vierde jaar er een' 

 dag bij en noemt dit jaar, dat dan 366 dagen bevat, een schrikkeljaar. 



Volgens de instellingen van julius caesar stelde men zich hiermede 

 tevreden; doch het kleine verschil van 11 f minuut had na verloop van 

 jaren een verschil doen ontstaan, dat tot 10 dagen geklommen was, 

 toen in 1582 door toedoen van paus gkegoeius eene verbetering werd 

 aangebragt door in eens van den 5den op den 15den October te springen. 

 Het verschil van die 10 dagen weid daardoor hersteld, en door te be- 

 palen , dat van de eeuwjaren , die overigens geen schrikkeljaren zouden 

 zijn, het vierde (als de 100-tallen door 4 deelbaar zijn b. v. 2000) 

 weder een' dag meer zoude tellen, werd bewerkt, dat een nieuw verschil 

 zooveel mogelijk werd voorkomen. De eerste jaartelling van julius 

 CAESAR noemt men oude stijl; zij is nog bij enkele volken, de Eussen 

 en Grieken, in gebruik. De laatste noemt men nieuwe stijl, en deze 

 is bij de meeste en meest beschaafde volken aangenomen. 



Evenzoo als het de aarde is , die door hare aantrekkingskracht of de 

 zwaarte het gcwigt bepaalt en ons de maat of eenheid aangeeft voor 

 het gewigt : de Icilogramme ; die verder door hare grootte de maat be- 

 paalt voor de ruimte : de meter , het 40-millioenste gedeelte van haren 

 gemiddelden omtrek ; evenzoo is zij het ook , die door hare bewegingen 

 ons de maat geeft voor den tijd : do dacf en het jaar. 



Intusschen kunnen er ook nog andere maten tot grondslagen voor het 

 meten van ruimte en tijd genomen worden , b. v. de afstand van de 

 aarde tot de zon voor de ruimte , de omloop der nachteveningen , het 

 Platonisch zonnejaar , voor den tijd. Beide deze maatstaven zijn echter 

 alleen geschikt voor zeer grootc afstanden en tijden en de eerste wordt 

 daartoe ook werkelijk gebezigd. 



Ook de schijnbare omloop der maan om de aarde en de daarmede ge- 

 paard gaande afwisseling der lichtgestalten strekt tot eene tijdmaat , zoo- 

 als wij die in maanden en weken bezigen ; doch over 't algemeen zijn 



10* 



