IN 't bijzonder over de dagtelling. 153 



De zaak wordt eenigszins ingewikkelder, wanneer wij het lengte-verschil 

 grooter nemen. Stellen wij b. v. dat het verschil in lengte 180° zij , dan 

 is het verschil in tijd 12 uur; maar is het er nu 12 uur vroeger of 

 12 uur later? Beide kan plaats hebben, en het antwoord kan dus 

 verschillend zijn. 



Het eiland Tongatabu , een der Yriendschapseilanden , door tasman ont- 

 dekt en Amsterdam genoemd , verschilt met ons nagenoeg 1 80' in lengte. 

 Toen des middernachts van den Sisten December op den Isten Januarij 

 voor ons het jaar 1870 begon, was het aldaar middag ; doch was het er nu 

 Vrijdag den Sisten Dec. of reeds Zaturdag den Isten Januarij? 



"Wanneer men van ons land uitgaande eene reis derwaarts deed , dan 

 zoude men, den koers oostelijk nemende, met elke 15'' het een uur later 

 hebben, en aldaar komende, het 12 uur later en dus middag van den 

 Isten Januari] vinden, terwijl het bij ons Sisten Dec. middernacht is. 



Stellen wij intusschen , dat wij in denzelfden tijd de reis westwaarts 

 deden , dan zouden wij met elke 15' het een uur vroeger vinden en 

 op den middag van den Sisten December te Tongatabu aankomen. 



Tahiti, een der zoogenoemde Gezelschapseilanden in den Groeten Oceaan, 

 ligt op 131'' 49' W.L. van Terro, en daar Groningen op 24" 14' O.L. 

 ligt, zoo is het verschil in lengte 156° S' W. Dit geeft een tijd ver schil 

 van 10" 24™. Daar Tahiti westelijker ligt , is het er dus zoo veel vroeger , 

 en toen voor ons het nieuwe jaar begon , was het aldaar den Sisten Dec. 

 namiddags 1" 36"". Verplaatsen wij ons echter van hier in eene oostelijke 

 rigting , dan ligt Tahiti 228" 11' oostelijker en daar wij de zon te gemoet 

 gaan is het er later en aldaar komende hebben wij 15" IS" gewonnen en 

 zouden dus den Isten Januarij des namiddags 3" IS™ tellen. 



Begeven wij ons alzoo van hier naar het oosten , dan zullen wij het 

 telkens later vinden dan ons horologie aanwijst en naar het westen telkens 

 vroeger en kiezen wij als uitgangspunt het tijdstip , waarop voor ons het 

 nieuwe jaar begint, d. i. het m.iddernachtsuur van den Sisten Dec. op 

 den Isten Januarij , dan zullen wij, oostwaarts gaande, plaatsen ontmoe- 

 ten , waar het later is en men dus het nieuwe jaar reeds is ingetreden , 

 terwijl wij , westwaarts gaande , op plaatsen komen , waar het vroeger 

 is en dus het nieuwe jaar nog niet is aangevangen. 



Zetten wij onze verplaatsing in gedachte voort, tot wij op 180 of meer 

 graden lengte van ons uitgangspunt zijn gekomen , dan is het resultaat 



