164 DE OUDSTE BEWONERS YA?f EUROPA. 



tijdperk zijner geschiedenis , te regtvaardigen. Wat de wijze betreft, waarop 

 ik het denk te behandelen , wil ik eerst vlugtig de voornaamste der ont- 

 dekkingen , die licht hebben verspreid over dien graauwen voortijd , voor- 

 zooveel ons werelddeel betreft , schetsen. We willen verder zien , welke 

 besluiten men daaruit trekken mag ten aanzien van de levensvoorwaar- 

 den , waaronder die aloude volksstammen verkeerden , en welken graad 

 van beschaving , van geestelijke en zedelijke ontwikkeling we hun 

 mogen toekennen. 



Aan dat onderzoek voeg ik dan ten slotte enkele opmerkingen toe , 

 als antwoord op sommige vragen , die daarbij onwillekeurig bij ons J5ullen 

 oprijzen. Wat ik zeggen zal, bevat natuurlijk voor geleerden niets nieuws. 

 Op eigen vinding of zelfstandig wetenschappelijk onderzoek maakt dit 

 opstel geen aanspraak. Ik treed eenvoudig als verslaggever op van 

 hetgeen anderen mij hebben voorgedacht. Alleen heb ik mij beijverd om , 

 wat over deze onderwerpen geschreven is , in een kort bestek zaam te 

 vatten , zoo veel mogelijk in geregelde orde te schikken en juist en be- 

 vattelijk weer te geven. 



Men spreekt veel van de martelaren van de godsdienst. Ook de we- 

 tenschap echter heeft de hare. Dat bleek weer in dien Belgischen ge- 

 neesheer , wiens merkwaardige onderzoekingen allereerst de aandacht 

 verdienen , Avaar er sprake is van den ouderdom van het menschelijk ge- 

 slacht en de eerste proeven zijner kunstvlijt. Men vindt op vele plaatsen 

 der aarde zonderlinge grotten en holen van kalksteen , waar het van de 

 zoldering en langs de wanden neersijpelende, met kalk verzadigde water 

 door achterlating van de stof , die het in zich bevat , de vreemdste figuren 

 vormt. Betreden wij het inwendige dier grotten , dan zijn het nu eens 

 naar omlaag hangende zwaar geplooide gordijnen , die we meeuen te 

 zien , dan slanke pijlers , die naar boven rijzen en den indruk maken van 

 orgelpijpen , of het dunkt ons , dat wc bloemfestoenen aanschouwen en 

 allerlei arabesken daar als opzettelijk ter versiering aangebragt. Toch is 

 dat alles liet werk der natuur. De langzaam , gedurende tal van eeuwen , 

 neersijpelende waterstraal of de eenvoudige droppel, eeuwen lang op dezelfde 

 plek neervallende , heeft dat alles gewrocht. Ons touristcn boeijen dan 

 ook bij het bezoek van zulke grotten inzonderheid die figuren van druip- 

 steen daarin gevormd. Zoo staat het mij nog levendig voor den geest, 



