166 DE OUDSTE BEWONERS VAX EUROPA. 



bij fakkelliclit de wacht houdende over de werklieden , die de druip- 

 steenkorst zoo hard als marmer opbraken , ten einde stuk voor stuk het 

 daaronder liggende en bijna even harde beenderleem uit te hakken. Uren 

 lang stond hij met de voeten in het slijk , terwijl het water van het ge- 

 welf op hem neerdruppelde. Maar dat alles getroostte hij zich om in staat 

 te zijn de ligging der overblijfselen waar te nemen en te waken tegen 

 het verlies van elk afzonderlijk been van de gevonden geraamten. En 

 toen nu eindelijk , na geld en tijd en kracht en rust aan al die dingen 

 te hebben opgeoiferd , een geschrift van zijne hand verscheen , waarin hij 

 de slotsom zijner nasporingen mededeelde , was de onverschilligheid van 

 het groote publiek zijn loon, en duurde het nog wel het vierde eener eeuw , 

 eer zelfs de professoren der Luiksche hoogeschool opstonden om de waar- 

 heid te bevestigen van hetgeen hun helderziende landgenoot had beweerd. 

 Maar indien de onderzoekingen van den Belgischen geleerde vooral 

 overblijfselen van menschelijk leven uit zoo hooge oudheid aan het licht 

 bragten , straks zouden ook proeven van de kunstvlijt dier oudste rassen, 

 welke Europa bewoonden , aan den dag komen, 't Was Frankrijk vooral, 

 dat ze leverde. Daar toch werden bij groote uitgravingen ten behoeve van 

 de vestingwerken van Abbeville ondernomen , in oude lagen werktuigen 

 gevonden , wier aantal ras tot duizende klom. Zij moesten van lang ver- 

 vlogen eeuwen dagteekenen , die werktuigen , zoo beweerde de geleerde 

 BOUCHEE DE TEETHES , die er het eerst zijne aandacht aan schonk. Maar 

 de mannen van het vak wilden het niet gelooven. Zij kwamen over , 

 uit Engeland vooral , om op de plaats zelve de zaak te onderzoeken. En 

 ziet hun ongeloof bleek tegen de feiten niet bestand. Immers met eigen 

 hand raapten ze die voorwerpen op uit grindbeddingen daar gevormd 

 door den loop van rivieren , die thans honderd voet lager zich een nieuw 

 bed hebben gegraven, en dat oprapen geschiedde onder zulke omstandig- 

 heden , dat daarbij aan geen bedrog gedacht kon worden. Wel een 

 bewijs , dat onze Franschman juist had gezien, en men hier nieuwe sporen 

 van de hooge oudheid van het menschelijk geslacht had gevonden. En 

 hoedanig nu waren die voorwerpen van menschelijke kunstvlijt, die men 

 daar had opgegraven ? 't Waren de allereenvoudigste werktuigen van 

 vuursteen vervaardigd , altijd van vuursteen en nooit van duurzamer 

 of beter gezegd bruikbaarder grondstof , gevormd. Yan metalen althans , 

 van brons of ijzer , was daarbij geen spoor. Vuursteenen werktuigen 

 dus waren het en deze nog gansch ruw bewerkt , nog ongepolijst. Messen 

 noemt men die voorwerpen of liever bijlen. Ze werden zonder twijfel 



