178 DE OUDSTE BEWONKES AMN EUROPA. 



tot het onderzoeken ook van andere meren aan. En nu bleek het , 

 dat op ontelbare plaatsen in Zwitserland , bijv. alleen in het meer van 

 IsTeufchatel op 40 punten , soortgelijk paalwerk en daartusschen soortge- 

 lijke steenen of beenen voorwerpen werden aangetroffen. Een zorgvul- 

 dige studie dier voorwerpen bragt nu verder aan het licht , dat wat 

 HEEODOTUs vau een volksstam zijner dagen berigt , ook hier moest hebben 

 plaats gehad. Men had hier namelijk de overblijfselen voor zich van 

 woningen , die op palen in het meer waren gebouwd geweest , en zooveel 

 was daar nog van over , dat men zich straks in staat voelde ook tot in 

 kleine bijzonderheden de levenswijs dier meerbewoners zich te vertegen- 

 woordigen. Onder het aantal geleerden en ongeleerden , die bouwstoifen 

 verzamelden voor die kennis , moet vooral een eenvoudig Zwitsersch 

 dorpsschoolmeester , de heer messikommee genoemd worden , wiens onver- 

 moeide vlijt veel merkwaardigs heeft aan het licht gebragt. En wat is 

 nu de slotsom , waartoe al die onderzoekingen hebben geleid ? Ziehier 

 in 't kort, wat men omtrent die paalwoningen weet. De stutten of boom- 

 stammen , waarop do hutten gebouwd waren , werden niet zelden in het 

 meer vastgemaakt door er gansche hoopen steen rondom op te hoogen , 

 zoodat daardoor kunstmatige eilandjes werden gevormd. "Was de bodera 

 losser, dan heide men de palen er in. Men treft tot 100 000 zulke 

 palen bij elkander aan , in de veenlaag bedolven. Men wil verder opge- 

 merkt hebben , dat de paalwoningen , die uit den steentijd stammen , 

 in den regel van minder omvang waren en digter bij den oever stonden 

 dan die , welke van later dagteekening zijn. Bedenkt men nu , dat die 

 oudste paalbuurten slechts met behulp van steenen werktuigen zijn opge- 

 rigt , dan mag men teregt verbaasd staan over de energie en het ijzeren 

 geduld , dat die aloude ingenieurs hebben ten toon gespreid. Door vuur 

 rondom den stam te leggen en dan met hunne steenen bijlen dien te 

 bekappen , hebben ze duizende zware boomen geveld , om die straks , 

 zeker met niet minder opoffering van tijd en moeite , in den bodem vast 

 te maken. Was nu eenmaal dat paalwerk bevestigd , dan ging men 

 over tot het maken van een bcvloering , die op de koppen der palen 

 rustte. Nog heeft men op sommige plaatsen diep onder het veen aan- 

 duidingen gevonden van de wijze, waarop die vloer was zaamgesteld. 

 Hij bestond uit een laag boomstammen en latten , kruisgewijs over 

 elkander gelegd en aangevuld met takken , waarover klei of leem werd 

 gesmeerd. Dan begon op die bevloering het optrekken der hutten. Zij 

 waren vierkant van gedaante. Een vlechtwerk van takken en teenen 



