DE OUDSTE BEWONERS YAN EUEOPA. 179 



vormde wanden en dak , terwijl het geheel wederom met klei was be- 

 smeerd. Talrijke gezinnen woonden zoo bijeen , een eerste spoor van 

 maatschappijen en staten in die dagen der grijze oudheid. Eene opening 

 boven in het dak om aan den rook gelegenheid te geven te ontsnappen, 

 een deur , die tot de doorgangen tusschen de woningen leidde , een gat 

 eindelijk in den vloer van elke woning om den afval weg te werpen , 

 ziedaar in breede trekken het beeld van zulk een meerwoning of Zwit- 

 sersche paalbuurt. Uitgeholde boomstammen , — men heeft er nog enkele 

 half vergaan uit den meerbodem opgehaald, — dienden tot vaartuig, terwijl 

 waarschijnlijk een houten brug de gemeenschap vormde met den oever. 

 Yraagt men wat die oadste bewoners van Zwitserland er toe gebragt 

 kan hebben zich woningen te bouwen midden in het water , dan zal 

 wel dit het antwoord moeten zijn, dat hierbij meer de noodzakelijkheid 

 dan de vrije verkiezing in het spel was. Immers door zijn huis van 

 water te omringen had men minder te duchten van de strooptogten 

 der wilde dieren en wilde stammen , die zich in de nabijheid ophielden. 

 Zal ik nog veel verhalen van de voorwerpen , die men , altijd binnen 

 de paalstompen en nimmer daar buiten , in zoo groote menigte gevonden 

 heeft'? Ze zijn in menig c^pzigt allermerkwaardigst. Niet het minst , 

 omdat uit vele dier voorwerpen blijkt , dat de aloude bewoners dier hut- 

 ten of dorpen reeds een trap van beschaving moeten bereikt hebben , 

 die gunstig afsteekt bij hetgeen we weten van vorige tijdvakken. De 

 steenen voorwerpen in de moerwoningen gevonden zijn veelal goed van 

 bewerking. Men vindt er zelfs van hertshoorn of been , die een groote 

 mate van kunst verraden. Aarden vaatwerk treft men in menigte aan. 

 Het gebruik daarvan moet toen reeds zeer algemeen zijn geweest. Voor- 

 werpen , die als sieraad hebben kunnen dienen , vindt men wel , maar ze 

 zijn zeldzaam. Alleen schijnt de menigte beenen naalden , die men opdolf , 

 het besluit te wettigen , dat de zorg voor het hoofdhaar toen reeds een 

 hoofdbezigheid van het vrouwelijk geslacht moet hebben uitgemaakt. 

 Maar het opmerkelijkste wat uit die oude paalwoningen voor den dag 

 kwam , zijn wol die ontwijfelbare sporen van geweven stoffen , waaronder 

 stukken zijn nog zoo duidelijk herkenbaar , dat men èn de stof , waaruit 

 ze bestonden èn de wijze van bewerking nog heeft kunnen nagaan. Niet 

 minder echter verbazen we ons , wanneer berigt wordt , dat tusschen 

 de palen dier woningen ergens gansche hoopen gerst en tarwe , zoo aan 

 de aar als aan losse korrels, werden ontdekt, zelfs brood, gebakken 



12-- 



