180 UE OUDSl'K r.RWOXKUS VAX l^rROPA. 



brood , dat , gelijk bevoegde beoordeelaars willen , minstens 3 maal zoo 

 oud moet zijn, als de eetwaren uit de asch van Pompeji te voorschijn 

 gebragt. Wat meer zegt , uit de sporen van stalstroo en uit de gevon- 

 den beenderen heeft men afgeleid , dat niet alleen de landbouw toen 

 reeds op groote schaal werd gedreven , maar er ook kudden tam vee 

 moeten geweest zijn, van wier melk men kaas maakte, 't Is onmoge- 

 lijk , wanneer men de lijst inziet dier granen en vruchten en der huis- 

 dieren , welke deze volksstammen reeds moeten gekend hebben , om niet 

 getroffen te worden door de scherpzinnigheid van het onderzoek , dat , 

 uit veelal verkoolde overblijfselen en losse beenderen , tot de zamenstel- 

 ling dier lijst de bouwstoffen heeft geput. Maar onwillekeurig gevoelt 

 men tevens , op welk een trap van betrekkelijk hooge ontwikkeling de 

 bewoners dier oudste paaldorpen moeten gestaan hebben , in een tijd , 

 dat het gebruik der metalen in Europa nog onbekend M^as. 



't Schijnt , dat van lieverlede de paalwoningen in Zwitserland zijn 

 gaan verminderen. Gedurende het tijdvak der steenen werktuigen 

 waren ze door geheel het land verspreid. In de periode van het brons 

 schijnen ze nog slechts in het westen van Zwitserland bestaan te hebben : 

 nog later , in den zoogenaamden ijzertijd , wordt hun aantal ook daar al 

 minder en minder. Straks verdwijnen ze geheel. Misschien dat alleen 

 nog enkele visschersgezinnen bij die oude manier van woningen te bou- 

 wen volhardden. Maar het tijdperk , waarop het volksgebruik was 

 paalbuurten te stichten , is voor goed gesloten. Met juistheid de eeuw 

 voor Chr. te bepalen , waartoe de oudste dier woningen moeten gebragt 

 worden en de overigen naar tijdsorde in te deelen , zal welligt nooit 

 gelukken. Maar aan de zeer hooge oudheid van vele dier paalhutten 

 kan niet getwijfeld worden. Ook zij vormen dus een schakel in de reeks 

 van ontdekkingen der laatste jaren , waardoor een lang verleden der 

 menschheid als uit de duisternis van den nacht voor ons is aan het licht 

 getreden en de eerste zwakke stralen van het morgenrood der beschaving 

 ons zijn getoond. 



II. 



We hebben beelden aan ons oog zien voorbijgaan uit lang vervlogen 

 tijden. Geleid door de veilige hand van het proefondervindelijk weten , 

 van het onderzoek op ervaring steunende , gelukte het ons een tip 

 op te ligteu van den digten sluijer , die over het eerste begin der men- 



