DB OUDSTE BKWOXKP.S VAX KÜilOrA. 183 



vlijt der oudste tijden. Zij mogen dan bestaan hebben , die ornamenten , 

 in tanden of schelpen met een gat doorboord om ze als een snoer aan- 

 eengeregen om hals of midden te dragen — 't is toch iets , dat een 

 streven verraadt naar iets hoogers dan de bevrediging van louter grof- 

 zinnelrjTie behoeften. Nog duidelijker echter treedt het aan 't licht , 

 dat die alleroudste ons bekende rassen ver van volkomen onbeschaafd 

 waren , wanneer we op de voorwerpen van kunst , door hen vervaardigd , 

 onze aandacht vestigen. Daarvan gewagen alle schrijvers, die ik kon 

 raadplegen , niet zonder hooggaande verwondering. Zoo wijst men , 

 ten betooge dat er reeds toen kunstenaarstalent bestond , op afbeeldin- 

 gen van dieren , gesneden op wapenen vervaardigd van rendiergewei. 

 Dus leest men elders van de schets van een holenbeer ingekrast in een 

 steen en die mede zal opklimmen tot de hoogste oudheid. Zoo wordt 

 gewaagd zelfs van de afbeelding van een menschelijke gedaante. 



Maar inzonderheid wordt met hoogen lof gesproken van een overoud 

 blad ivoor in 5 stukken gebroken , maar die volkomen aan elkander 

 passen. Op dat ivoren plaatje vindt men met diepe groeven geteekend 

 de zeer herkenbare afbeelding v^n den mammouth of voorwereldlijken 

 olifant met omgekrulde slagtanden en zwaar behaarde huid en dat in 

 vollen ren. De manen zijn met strepen aangeduid. Geest en leven 

 spreken uit het geheele beeld. Teregt schreef dan ook iemand, „het 

 blijkt uit dit voorwerp , dat de kunst zoo oud is als het menschdom en 

 dat ton allen tijde, zelfs in den wildsten staat, personen hebben be- 

 staan , die de vatbaarheid bezaten om een zoo levendigen indruk van 

 de voorwerpen der buitenwereld in zich op te nemen , dat ze in staat 

 waren om die weer te geven met ecne juistheid, die ons dik werf verbaast." 



Dit alles nu zijn feiten , dunkt mij , die toch ook niet uit het oog 

 mogen worden verloren , waar er sprake is van den trap van ontwikke- 

 ling, waarop die oudste rassen stonden. — Maar er valt nog iets anders 

 omtrent hun kunstenaarstalent te vermelden, 't Is namelijk opmerke- 

 lijk , dat al die afbeeldingen van menschen en dieren , waarvan we 

 gewaagden , in grotten gevonden zijn , die men in het zuiden van 

 Frankrijk aantreft. In de holen van België , nit denzelfden tijd, vindt 

 men ze niet. Zelfs in een vele eeuwen lateren tijd wordt , onder al 

 hetgeen althans in Denemarken van oude overblijfselen is opgegraven , 

 niets soortgelijks aangetroffen, evenmin als men daar veel voorwerpen, 

 die tot sieraad dienden , heeft gevonden. De Deen uit het steentijdvak 

 schijnt zijn talent uitsluitend te hebben besteed aan het volmaken , het 



