DK ÜUD6TE BEAVONKK!? VAN ETKOPA. 1 ^'"j 



schen , die we welligt op grond van andere gegevens bereid zouden zijn 

 te trekken. Met instemming las ik dan ook wat een uitstekend geleerde 

 over die grot van A.urignac heeft geschreven. „Indien", zoo zegt hij , 

 „de daar gevonden gedenkteekenen te regt zijn verklaard — als wij hier 

 aan den noordelijken voet der Pyreneën staan voor een grafplaats met 

 menschelijke overblijfselen , die door de vrienden en betrekkingen van 

 den overledene daar zijn nedergelegd — als wij dus vinden voor de deur 

 van het graf de bewijzen van de lijkplegtigheid , die er werd gevierd , 

 en in de grot de teekenen , dat er vleeschspijzen in zijn neergelegd tot 

 voedsel voor den doode op zijne reize naar het land der geesten en 

 wapenen om in andere jagtvelden het reuzenhert , den holenleeuw , 

 den holenbeer en den woldragenden rhinoceros te jagen — dan is het 

 ons ten minste gelukt kennis te verkrijgen van het bestaan van begra- 

 fenis-plegtigheden , en , wat nog veel belangrijker is , van het geloof 

 aan een toekomstig leven in een tijd lang voor dien , waarvan de geschie- 

 denis of de overlevering spreekt. Onbeschaafd en bijgeloovig mag de 

 wilde van dien lang verleden tijd geweest zijn , toch verdiende hij door 

 het koesteren van de hoop op een leven hiernamaals den titel van „edel."" 

 En waartoe nu dit alles? Eeiivoudig om door het voor en tegen in 

 deze zaak nevens elkander te stellen, door niet te verzwijgen wat voor 

 een louter zinnelijk of liever dierlijk leven bij die oudste geslacht(m 

 schijnt te pleiten , maar evenmin te verhelen Avat bij hen reeds van 

 hooger aandrift getuigenis aflegt , te doen zien , dat het vraagstuk 

 naar 's menschen ontstaan en primitieven toestand op aarde nog verre 

 is van wetenschappelijk te zijn uitgemaakt. Zal het ooit worden opge- 

 lost '? Wie zegt ons , dat het niet zal geschieden ? Maar indien dat 

 vraagstuk ooit voor oplossing vatbaar zal worden bevonden , dan zullen 

 eerst nog een reeks van ontdekkingen en onderzoekingen moeten plaats 

 hebben. Dan zal men ook niet in Europa , maar in de hoogvlakten 

 van Azië , daar , waar waarschijnlijk de wieg en bakermat was van het 

 menschelijk geslacht , moeten graven en daar de getuigenis der gesteen- 

 ten moeten hooren, aangaande hetgeen ze ons van den „mensch" hebben 

 te berigten. Dat ieder zoeke en vorsche en zegge wat hij weet. Dat 

 daarbij godsdienstige opgewondenheid steeds vreemd blijve aan zoodanig 

 onderzoek. Ter kwader ure heeft ook daarin weer de religie zich ge- 

 mengd. Zij blijve , wil ze de rust der maatschappij bevorderen en voor 

 zich zelve achting inboezemen , op haar terrein en late der wetenschap 

 wat tot het gebied der kennis behoort. Nu komt het mij voor , dat do 



