192 DE OUDSTE BEWONERS VAN EUROPA. 



van ontwikkeling staan , een boom gelijk , die door de een of andere 

 oorzaak in zijn groei belemmerd werd. Zij schijnen niet verder te 

 komen of te kunnen. Wie de landen van het oosten bereist , moet 

 daarvan , gelijk men beweert , onwillekeurig overtuigd worden. We 

 kunnen het ons dan ook begrijpen , dat het een reiziger in die streken , 

 gelijk hij zelf verhaalt , aanvankelyk zeer verbaasde , wanneer hij tel- 

 kens uit den mond der inboorlingen , als ze hem iets aangenaams wilden 

 zeggen , den wensch vernam , moogt ge 1000 jaar leven. Maar dat hij 

 ophield daarin iets overdrevens te zien , toen hij , bij nadere kennisma- 

 king met de maatschappij , in wier midden hij verkeerde , tot de over- 

 tuiging kwam, dat men daar in 10 eeuwen minder doorleefde, dan bij 

 ons in een halve. 



Evenwel , om tot de vroegste bewoners van Europa terug te keeren , 

 op dien ouden steentijd zijn tijdperken van hoogere ontwikkeling ge- 

 volgd. Eeuwen aan eeuwen mag het geduurd hebben , dat alles bij het 

 oude bleef, de beschaving is toch ten slotte gekomen. En toen eenmaal 

 die boom zijn wortelen in den harden grond had ingedreven , is met 

 elk levensjaar ook de snelheid van zijn wasdom toegenomen. Waar de 

 voorgeslachten eeuwen behoefden om enkel maar hun ruwe steenen 

 wapenen voor gepolijste te verwisselen , volgt thans bij ons onophoudelijk 

 de eene uitvinding , de eene verbetering op de andere. Zoo is het met 

 den gang der ontwikkeling. De beginselen zijn moeijelijk. 't Kost tijd 

 de eerste grondslagen te leggen. Maar heeft men die beginselen achter 

 den rug , dan vordert men met reuzenvaart ! Zou het ons geen geduld 

 leeren , niet tot volharding stemmen ? Op en de hand aan den ploeg , 

 zonder om te zien naar hetgeen achter is ! 



