IETS OVER DE OOEZAKEN DER AABDBE VINGEN. 199 



geen regtstreeksche aardbevingsgolven. Zij ontstaan door de zijdelingsche 

 terugwerking van den steilen kustoever tegen de daartegen oploopende 

 watermassa, dus juist op dezelfde wijze als wanneer men tegen den 

 rand eens met water gevulden schotels slaat. Deze golven planten zich 

 voornamelijk aan de oppervlakte van het water voort en beroeren dit 

 slechts tot eene zekere diepte , terwijl de eigenlijke aardbevingsgolven 

 in de diepte gevormd en naar de oppervlakte toe hoo langer hoe zwak- 

 ker worden. 



Men ziet dus , dat de grootte van beweging en het gebied van wer- 

 king van zulke door een zijdelingschen aardstoot veroorzaakte zeegol- 

 ven slechts middellijk met de uitbreiding en sterkte van de aardbeving 

 zamenhangen. 



De kustbeving van 1868 vormde ecne zeegolf , welke 19 uur later 

 aan de meer dan 6000 zeemijlen verwijderde kust van Nieuw-Zeeland 

 waargenomen werd ; bij de aardbeving van Lissabon bereikte de bewe- 

 ging van het water de tegenover liggende West-Indische eilanden en 

 werd in Europa nog aan de kusten van Denemarken en Noorwegen 

 bespeurd. De groote uitbreiding va^ deze beweging was echter niet 

 toe te schrijven aan de eigenlijke aardbeving zelve , en men kan de 

 aangevoerde verschijnselen onmogelijk als bewijsgrond gebruiken voor 

 de stelling , dat de uiting der kracht zich binnen de aarde over zeer 

 groote ruimten zoude hebben moeten uitstrekken. 



Wij moeten nu , na den aard der beweging eenigermate duidelijk 

 gemaakt te hebben, nog eens daarop wijzen , dat men alle aardbevingen, 

 waar men ook het uitgangspunt der oorspronkelijke krachtsuiting aan- 

 nemen moge , en aan welke oorzaak wij haar dus toeschrijven , op boven- 

 genoemde wijze altijd als mechanische werkingen opvatten moet. Hetzij 

 wij met ANDRÈs poey de aardschuddingen als het gevolg van hevige 

 wervelwinden beschouwen , of, volgens het voorbeeld van den sterrekun- 

 dige E. WOLF te Zurich, tusschen haar en de zonnevlekken een verband 

 aannemen, altoos blijven de trillingen op zich zelve beschouwd , evenals 

 alle andere bewegingen in de wereld , zuiver mechanische uitwerkselen. 

 Het is niet onnoodig dit hier opzettelijk te doen uitkomen , daar zelfs 

 in ernstig wetenschappelijke werken de onderscheiding in neptunische 

 en vulkanische aardbevingen zoo wordt voorgesteld , alsof slechts de 

 eerste zuiver mechanische verschijnselen en de laatste , men weet niet 

 wat, maar in elk geval iets geheel anders waren. 



