IETS OVEK DE OORZAKEN DER A ARDBEYINGEN. 201 



alsof bij do vulkanische aardbevingen steeds gloeijend vloeibare lava en 

 gassen van hoogen druk , en voor de niet-vulkanische slechts koud water 

 de werkzame oorzaak zijn. Men moet dan echter hierbij de opmerking 

 voegen, dat eigenlijk slechts bij de niet-vulkanische of, zoo men wil, 

 neptunische aardbevingen de verklaring op eene genoegzaam volledige 

 wijze gegeven werd en misschien gegeven kon worden. 



De onder de aardoppervlakte stroomende wateren lossen langzamer- 

 hand groote gesteente-massen of toch zekere bestanddeelen daaruit op ; 

 daardoor ontstaan losse gedeelten en holten , welke tot verschuivingen , 

 instortingen en schuddingen aanleiding geven. 



Yoor de vulkanische aardbevingen zocht men — zooals in het algemeen 

 voor vulkanische verschijnselen — weder het meest in de hypothese 

 van een gloeijende aardkern punten van aanknooping , hoewel de boven- 

 genoemde verschijnselen door de medewerking van hoogere temperatuur 

 en sterkeren druk slechts begunstigd kunnen worden en dus ook daar 

 als naastbij liggende verklaring in de meeste gevallen toereikend zijn. 

 Overigens vergenoegde men zich er gewoonlijk mede „het vulkanisme" 

 zonder verdere omschrijving als den zetel van het kwaad te beschouwen , 

 hetgeen de zaak niets duidelijker maakt en veel minder aanlokkelijk en 

 vernuftig moet genoemd worden dan wanneer wij met de oude mythen 

 een in banden gelegden en sidderenden titan voor de aardbevingen ver- 

 antwoordelijk maken. 



Als men zich de moeite gaf de vulkanische krachten met betrekking 

 tot de aardbevingen naauwkeurig te omschrijven , werden hiervoor ver- 

 scheidene voorstellingen opgegeven. 



Sommigen trachtten op tamelijk onduidelijke en ter naauwernood op 

 feiten steunende gronden te bewijzen , dat met het langzaam bekoelen 

 der gloeijend vloeibare aardkern eene toeneming van volume en dat 

 daarmede gepaard , druk , opheffing en verschuiving der massen konden 

 plaats hebben. Anderen dachten aan een sidderen van den onderaard- 

 schen ketel door de borrelende beweging van de met gassen gevulde 

 vloeibare massa en aan het opstijgen van gassen onder hoogen druk. 

 Eindelijk werd ook eene golvende beweging en een slaan tegen de korst 

 door de vloeibare inwendige massa als het gevolg van kosmische wer- 

 kingen, in het bijzonder van de aantrekking van de zon en de maan 

 veroorzaakt , aangenomen. 



Wat men ook, wat deze laatste hypothese betreft, van deze gloeijend- 



