228 iiE vooKiriSTOitisciiK mknsch r.\ a^ikuika. 



smelten en te gieten schijnt aan het volk , dat die werktuigen vervaar- 

 digd heeft , even onbekend te zijn geweest als de kunst om het koper 

 uit kopei'kies of andere ei'tsen af te scheiden. Zij vonden in liunne 

 mijnen liet metaal gedegen als koper, en vormden het tot weiktuigen 

 door li(^t zonder voorafgaande verwarming met steenen hameis te klop- 

 pen , hetgeen den hoogieeraar dana heeft doen opmerken , „dat men zou 

 kunnen zeggen , dat zij nog in den steentijd leefden , daar zij het koper 

 behandelden niet als metaal, maar als steen." Door dit hameren zonder 

 verwarming nam het metaal eene zeer bladerige digte structuur aan , 

 maar het schijnt onjuist te zijn , dat de oude Amerikanen een ons onbe- 

 kend middel bezaten om het koper te liarden , zooals wel beweerd is. 

 Wat den steentijd aangaat , die in Amerika den kopertijd is vooi'af- 

 gegaan , zoo vindt men daarvan vele overblijfselen in liet museum van 

 oudheden in het prinselijk paleis te Koppenhagen '). Vooral Mexico is 

 daarin rijk vertegenwoordigd. De Mexicaansche oudheden worden daar 

 in twee klassen verdeeld. Die uit de eerste zijn voorhistorisch , zij 

 dagteekenen uit lang vervlogen tijden en wijzen op een geheel rudi- 

 mentairen staat van beschaving; die uit de tweede zijn afkomstig uit 

 den tijd , dat Mexico door beschaafde volken bewoond was , doch ook 

 zij omvat steenen werktuigen , daar de Mexicanen bij de komst der 

 Spanjaarden , hoewel met het brons bekend , echter voor sommige doel- 

 einden nog steenen messen (van obsidiaan gemaakt) gebruikten. Men 

 verkreeg ze door splijting van prisma's van obsidiaan (eene soort van 

 vulcanisch glas) daartoe van te voren gemaakt. Men vindt die prisma's 

 over geheel Mexico , vooral op die plaatsen waar het obsidiaan in de 

 natuur voorkomt. Die prisma's zijn veelhoekig nu^t een twaalftal zijden , 

 in het midden iets dikker en eindigen aan den eenen kant met een 

 stompe punt , aan den anderen met een plat vlak , dat het korrelig 

 weefsel van de natuurlijke buitenvlakken van het obsidiaan vertoont. 

 Zij werden waarschijnlijk in de obsidiaangroeven gemaakt en van daar 

 aan de messenfabrikanten verzonden. Nabij Tulancuigo , waar veel 

 natuurlijk obsidiaan voorkomt , vindt men zeer vele dergelijke prisma's , 

 waarvan de heer couktis , artillerieofficier van het voormalige Fransche 



') Iletgoen wij daaromtrent incde(lec4en is getrokken uit eene mededeeling van 

 den heer leouson le ])uc in de Archives Je la commission scientifique dn Mexiqxe ^ 

 deel III, bl. 147, Paris 18!37. Deise «commission scientifique," door den keizer be- 

 noemd, verf^e/.i'Mc de ex[)editie van napoi.kün iii tegen Mexico. 



