258 OVER DE ONTPLOFFENDE ZELFSTANDIGHEDEN 



het bovenstaande reeds voldoende. De kennis van de ontploffende zelfstan- 

 digheden werd voor korten tijd door prof. schwaez van Jena breedvoerig 

 behandeld , het voornaamste en voor ons meest belangrijke dienaangaande 

 is door mij bijeen verzameld en wordt in dit opstel den lezers van het 

 Album der iN'atuur aangeboden. 



Eene plotselinge krachtsontwikkeling wordt op de eenvoudigste wijze 

 door de zoogenaamde ontploffende stoffen verkregen. Lit zijn mengsels 

 of verbindingen, waarvan de hoofdbestanddeelen op zulke losse wijze onder- 

 ling verbonden zijn , dat zij zich , als de aanleiding hiertoe door eene 

 matige temperatuursverhooging of eene vonk of een slag gegeven wordt , 

 onder ontwikkeling van sterke hitte en eene groote hoeveelheid gas op eene 

 andere meer eenvoudige wijze groeperen. 



De zuurstof, die in vasten of vloeibaren vorm in aanzienlijke hoeveelheid 

 in die ligchamen voorhanden is , verbrandt de nooit ontbrekende kool- 

 stof tot koolzuur of kooloxyde , de waterstof tot waterdamp ; de met de 

 zuurstof (tot salpeterzuur) verbondene stikstof wordt eveneens in den gas- 

 vorm vrij en zelfs de anders vaste stof , die na de verbranding overblijft , 

 kan door de teweeg gebragte buitengewoon hooge temperatuur vervlugti- 

 gen. Op de drukking , die de gassen uitoefenen , d. i. het arbeidsver- 

 mogen , dat zij bezitten , oefent niet alleen de hoeveelheid van het uit een 

 bepaald volumen ontploffende stof ontwikkelde gas invloed uit , maar 

 vooral doet dit de door de verbranding ontstane warmte , de aan de gassen 

 medegedeelde temperatuur on hunne daardoor teweeg gebragte uitzetting. 

 Het bekende buskruid , een mengsel van kalisalpeter , zwavel en houts- 

 kool , verbrandt tot zwavelzure en koolzure kali eenerzijds en tot koolzuur 

 en stikstof aan de andere zijde; een gram buskruid, omtrent 1 kub. cen- 

 timeter' ruimte innemende , levert na de verbranding 193 kub. centimeter 

 gassen (koud). In afgesloten ruimte verkrijgen deze gassen en het over- 

 schot echter bij of dadelijk na de ontbranding eene temperatuur van 

 33^0° C. , waardoor eene spanning van 4373,6 atmospheren ontstaat. 

 Kan het buskruid vrij verbranden en dus de gassen zich vrij uitzetten , 

 dan wordt er toch nog eene temperatuur van 2993'' C. geboren. Met een 

 ^/a kilo buskruid verkrijgen wij een theoretisch arbeidsvermogen van 67410 

 kilogrammeter, d. w. z. wij kunnen daarmede 67410 kilogrammen een 

 meter hoog opheffen. Dit buitengewone arbeidsvermogen kan de mensch 

 zich met en door een druk met den vinger elk oogenblik verschaffen. De 

 veldslagen worden daardoor gewonnen , het wild er mede gedood , de rots 

 er door verbrijzeld. Alle tot nu toe gedane proeven om ze op eene gere- 



