VAX DEÏ^ TEOENWOORÜIGEN ÏI.ID. 259 



gelde en naar believen te matigen wijze aan den mensch nuttig te doen 

 zijn , b. V. om den zuiger van een werktuig in beweging te brengen , 

 hebben aan de algeheele ontembaarheid er van schipbreuk geleden. Een 

 vernuftige Amerikaan heeft die kracht tot het heijen gebezigd , hij schiet 

 daarmede als het ware de heipalen in den grond. En sedert lang 

 reeds is zij den mensch op velerlei wijzen tot nut. Zij helpt den mijn- 

 werker zich eenen weg banen tot de onderaardsche schatten voor het 

 onderlinge handelsverkeer ; zij helpt ons de rotsen verplaatsen en de 

 reusachtige granietblokken , die wij tot onze grootsche werken noodig 

 hebben , aan den schoot der aarde ontrukken. 



Bij de ontploffende zelfstandigheden onderscheiden wij twee zeer ver- 

 schillende werkingen : de voorwaartsdrijvende of propulsive en de brekende 

 of verbrijzelende werking. De eerste , de uitwerking van het buskruid in 

 de geweren en het geschut, wordt nog altijd het beste en op de meest aan 

 de verwachting beantwoordende wijze door het algemeen bekende bus- 

 kruid verkregen. Het meerdere voordeel is niet gelegen in de buiten- 

 gewone krachtsontwikkeling , maar daarin , dat deze in hare snelheid 

 op de naauwkeurigste wijze geregeld kan worden. Elke buskruidkorrel 

 verbrandt van de oppervlakte naar het midden toe ; hoe grooter dus deze 

 in verhouding tot den inhoud van den korrel is , hoe kleiner , hoe 

 hoekiger de buskruidkorrels zijn , in des te korter en tijd wordt de krachts- 

 ontwikkeling te zaraen gedrongen , terwijl daarentegen een grove ronde 

 korrel slechts langzamerhand de hoogste spanning van den kruiddamp 

 mogelijk maakt en doet bereiken. Deze laatste werking tracht men 

 vooral tot de doorboring van pantserplaten te verkrijgen. Om het hiertoe 

 benoodigde zware projectiel zonder gevaar voor het stuk geschut in be- 

 weging te brengen , is het vooral noodig, dat de spanning van de gassen 

 slechts langzaam hooger wordt , opdat de traagheid van het projectiel 

 overwonnen is, voor en aleer de geheele onmetelijke kracht van 50 ja 

 100 pond buskruid zich ontwikkeld heeft. Deze buitengewone ladingen 

 zijn noodig om het projectiel aan het einde zijner baan de noodige 

 kracht tot het doorboren te doen bezitten ; de beste , dikste stukken 

 geschut van gietstaal zouden den schok niet kunnen doorstaan , als men 

 fijn -korrelig buskruid gebruikte. 



In den kampstrijd tusschen gesmeed ijzer en gietstaal, tusschen Armstrong 

 en Krupp , op het Berlijnsche proefveld bij Tegel , kon het Pruissische 

 geschut eerst tot zijn volle kracht , dus tot de overwinning geraken , toen 

 men het Engelsche prismatische buskruid gebruikte. Men is nu reeds 



