DE MAÖNETO-ELKKTKISCHK WERKTUIGEN VAN DEN NIEUWEREN TlJn. 375 



niet het geval is , dat een magneet als de boven vooronderstelde , welke 

 zooals men het gewoonlijk uitdrukt , aan een zijner polen één kilogram 

 „draagt," als zijn beide polen vereenigd op hetzelfde stuk ijzer werken , 

 dikwijls twintig kilogrammen kan dragen. De verklaring van dit aan- 

 zienlijk verschil in draagkracht moet zeker voor een deel gezocht worden 

 in het feit , dat het ijzer alleen daarom door den magneet wordt aange- 

 trokken , omdat het door dezen wordt geinduceerd , dat is in de nabijheid 

 van een magneetpool zelf tot een magneet wordt. Die inductie en de 

 aantrekking, die er een gevolg van is , is nu , wanneer zij door twee polen, 

 elk op een der uiteinden van hetzelfde stuk ijzer wordt uitgeoefend , om 

 ligt te bevroeden redenen meer dan tweemalen sterker dan die van één 

 pool alleen. Maar in het allergunstigste geval zou zij door deze reden 

 alleen ten hoogste van tweemaal, viermaal sterker kunnen worden. Om 

 dus te verklaren, hoe zij dikwijls twintigmalen sterker woorden kan, moet 

 men naar eenc andere oorzaak omzien. Men vindt die in het niet slechts 

 uit deze versterking blijkende , maar ook nog regtstreeks bewijsbaar feit , 

 dat even als de magneet op het ijzer werkt , zoo ook het ijzer terug werkt 

 op den magneet , of met andere woorden , dat even zoo als en 

 om dezelfde reden waarom het ijzer door den magneet tot een 

 magneet wordt , zoo ook dit ijzer de kracht van den magneet aan- 

 merkelijk versterkt. Een magneet , als hij gesloten is , dat is als zijne 

 pooleinden door een daaraan sluitend stuk ijzer zijn verbonden , is wezen- 

 lijk vele malen sterker dan in den ongesloten toestand. 



Volkomen dezelfde wederkeerige werking , als hier tusschen een 

 magneet en zijn sluitstuk is beschreven, moet ook plaats hebben tus- 

 schen den magneet of de magneten van een magneto-elektrisch werk- 

 tuig en het ijzer van den inductor. Maar de aanraking tusschen ijzer 

 en magneet kan in den eigenlijken zin hier niet bestaan, er blijft 

 altijd nog een , zij het dan ook geringe , afstand tusschen beide. Brengt 

 dit reeds teweeg, dat de versterking van den magneet door het ijzer 

 hier niet zóó aanzienlijk is als zij bij volkomene sluiting kan zijn: nog 

 duidelijker wordt dit verschil, wanneer men in aanmerking neemt, dat 

 die geringe afstand tusschen beiden in de gewone magneto-elektrische 

 werktuigen slechts voor een oogenblik gedurende een halve omwente- 

 ling des inductors bestaat , om spoedig grooter te worden , waardoor 

 de werking van beiden op elkaar zeer gering wordt. Die werking toch 

 vereischt, om zoo sterk te zijn als zij dit zijn kan in eenige gegeven 



