DE MAC;>'ETü-ELi:iiTr.ISCnE "WEJRKTUIGEN VAN DEN NIEÜWEEEN TIJD. 377 



stroomsterkte van hot werktuig spoedig evenveel verliest , doordat het 

 magnetisch maximum minder volkomen wordt in den korten tijd dien 

 het telkens heeft om zich te ontwikkelen , als men door de snellere 

 opvolging van de inductiestooten wint. 



Een opmerkelijk voorbeeld van wat men door deze beide oorzaken 

 aan stroomsterkte bij het gebruik van hetzelfde magnetenstelsel voor 

 een magneto-elektrisch werktuig kan winnen , is mij dezer dagen voor- 

 gekomen. Dat het werktuig , waarvan ik dit verwachtte , door allerlei be- 

 letselen eerst dezer dagen gereed is kunnen komen , mag — dit zij in 

 't voorbijgaan opgemerkt — ter verontschuldiging strekken voor het 

 lange tijdsverloop tusschen het verschijnen van mijn eerste opstelletje 

 over magneto-elektrische werktuigen en dit , toen reeds toegezegde , ver- 

 volg. Ik wenschte namelijk , voor dat ik dit in 't licht zond , de gege- 

 vens te bezitten om althans bij benadering de vraag te kunnen beant- 

 woorden naar de hoegrootheid van het voordeel , dat door het gebruik 

 van den cylindcr-inductor te verkrijgen is. Het volgende feit kan 

 daarvan een denkbeeld geven. Het magneto-elektrisch werktuig , waar- 

 van ik in mijn vorig opstelletje sprak , dat uit Nederland op de 

 eerste algemeene tentoonstelling te Londen werd gezonden, gaf, 

 zooals ik daar zeide, bij de ontleding van gezuurd water 45 ku- 

 bieke centimeters der gemengde gassen in de minuut. Dit geschiedde 

 als het door een sterken werkman met inspanning van al zijne 

 krachten in beweging werd gehouden. De twee magneten , welke in 

 dit werktuig elk op een staaf-inductor tusschen de polen werkten , 

 zijn nu door den instrumentmaker funcklee alhier met ijzeren wape- 

 ning en een cylinder-inductor voorzien. Niet door een man , maar 

 door een jongmensch en zonder groote inspanning bewogen , levert het 

 zoo verkregen werktuig nu, in plaats van 45, 78 kub. centimeters der 

 gassen in de minuut. Yoor een deel, maar voor een niet groot, is dit 

 belangi'ijk verschil aan eene verbetering in de mechanische inrigting 

 te wijten. Maar zelfs als men den invloed van deze laatste eer te 

 hoog dan te laag schat , blijft er toch nog eene winst in stroomsterkte 

 van omstreeks 73 ten honderd , enkel door het gebruik van den cylinder- 

 inductor verkregen. 



Die cylinder-inductor is reeds in 1857 door siemens beschreven en in 

 werking gebragt. Had ik regt om een opstel over de magneto-elek- 

 trische werktuigen „van den nicuweren tijd" met eene uitvoerige bespre- 



