378 DE MAGNETO-ELEKTllISCIlE WEKKTÜIGEN VAN DEN NIKUAVEKEN TIJD. 



king van dezen te beginnen ? Dit zou niet het geval zijn , althans niet 

 zonder een eenigszins ruime opvatting van het woord ,;nieuwere", indien 

 niet ook bij de allernieuwste van die werktuigen diezelfde inductor een 

 hoofdrol speelde. En dit toch is het geval niet alleen , maar men zou 

 kunnen zeggen , dat zonder dezen die werktuigen nooit in 't leven 

 zouden geroepen zijn. Uit de hieronder volgende beschrijving dier werk- 

 tuigen zal dit , naar ik vertrouw , duidelijk blijken. 



Ik kan bij die beschrijving gevoegelijk den historischen gang weder 

 volgen. Yooraf merk ik echter , om ieder het zijne te geven , hier nog 

 op, dat drie jaar vóór siemens een ander Duitsch geleerde: sinsteden , 

 eene inrigting voor het magneto-elektrisch werktuig deed kennen met 

 een dubbelen inductor , waardoor hetzelfde voordeel aangaande het 

 steeds gesloten blijven des magneets als door den cylinder-inductor 

 eenigermate werd verkregen. Een zoo ingerigt en naar zijne grootte 

 en prijs sterk werkend magneto-elektrisch werktuig bevindt zich o. a. 

 in het kabinet van het natuurkundig genootschap te Nijmegen. 



In April 1866 zond de instrumentmaker wilde , te Manchester, aan de 

 Royal Society te Londen de beschrijving van een door hem vervaar- 

 digd magneto-elektrisch werktuig , waarin hij het nieuwe beginsel had 

 toegepast, van wat men de indirecte opwekking zou kunnen noemen. 



Het bestaat (zie fig. 3 , volg. bladz.) uit een magneto-elektrisch werk- 

 tuig met 16 staalmagneten A en een cylinder-inductor E , welke door 

 den drijfriem D D en een aanstonds nader aan te wijzen beweegwerk- 

 tuig snel wordt rondgedraaid. De daardoor opgewekte magneto-elek- 

 trische stroomen , op de gewone wijze door een commutator bij E in 

 steeds dezelfde rigting gebragt , worden door de geleiddraden r» en y 

 gevoerd naar de omwindingen B B van twee ijzeren platen , die van 

 boven met elkander verbonden zijn door een evenzeer ijzeren dwars- 

 plaat. In de figuur is deze bedekt door de koperen plaat a h , waarop 

 het gansche zoo even beschreven magneto-elektrisch werktuig rust. 

 De ijzeren platen vormen met de omwinding der twee eersten een 

 groeten elektro-magneet , die met zijne pooleinden in aanraking is met 

 de twee boogvormig uitgeholde ijzerstukken voor een tweeden , veel 

 grooteren cylinder-inductor Ej , welke door denzelfden beweger — een 

 etoomwerktuig van omstreeks 3 paardenkracht — met behulp van den 

 drijfriem Dj Dj snel wordt rond gevoerd. Men begrijpt nu gemakkelijk 

 wat er geschieden moet. De door de omwenteling van den eersten cy- 



