382 DE MAGXi:rO-ELEKTRrSCHE WEUKrUIGEN" VAN BES iS"IEU\TEREN TIJD, 



reeds een maand vroeger te Berlijn vras voorgelezen en bij uittreksel 

 bekend geworden , kan wheatstone daarop geene aanspraak op prioriteit 

 of zelfs gelijktijdigheid gronden. De eer van het eerst een schrede ver- 

 der dan WILDE te zijn gegaan en zoo de magneto-elektrische werktuigen 

 zonder staalmagoeteu in de wereld te hebben geroepen , behoort onge- 

 twijfeld aan siemei-^s alleen. 



Al wederom een maand later, op den I4den Maart 1867, deelde ladd , 

 instrumentmaker te Birmingham, aan de Royal Society de beschrijving 

 mede van een dergelijk werktuig , dat zich van die van siemens en 

 WHEATSTONE slechts Onderscheidde doordat de elcktromagneet op twee 

 cylinderinductoren , in plaats van één werkte. De stroom van den eenen 

 inductor diende uitsluitend om den elektro-magneet te bekrachtigen , die 

 van den anderen tot het verrigten van arbeid buiten het werktuig. 

 Om redenen , wier uiteenzetting hier te veel ruimte zou vereischen , 

 komt het mij voor, dat dit geen voordeel kan opleveren en het werk- 

 tuig dus daardoor slechts zamengestelder wordt. Misschien zou men 

 met voordeel het beginsel , dat daaraan ten grondslag ligt , kunnen 

 toepassen door één inductor te voorzien van twee afzonderlijke omwin- 

 dingen, elk tot een der beide bovengenoemde doeleinden bestemd. 



De hier nu beschreven magneto-elektrische werktuigen zonder staal- 

 magneten of , wil men , dynamo- elektrische werktuigen zijn , uit een 

 theoretisch oogpunt beschouwd , zeker hoogst merkwaardig. Zij toonen , 

 duidelijker nog dan de vroegere , dat in deze zoowel als gene niet de 

 magneetkracht in elektriciteit wordt omgezet , maar wel de arbeid , die 

 tot het draaijen van den inductor besteed wordt en deze alleen. 



Zijn zij nu daardoor de werktuigen der toekomst ? Mag men met 

 grond verwachten , dat voor alle ernstig gebruik van die werktuigen in 

 't groot , overal waar men zich ten doel stelt om door mechanischen 

 arbeid elektrische stroomen op te wekken , de staalmagneten zullen 

 ter zijde worden gelaten en door elektromagneten vervangen ? Om deze 

 vraag te beantwoorden dient men de zaak te beschouwen van een cenigs- 

 zins andere zijde dan dit gewoonlijk bij de beschrijving van zulke toe- 

 stellen geschiedt. Immers het kan daarbij de vraag niet zijn , welke 

 wijze van opwekking voor den physicus de meest opmerkelijke , maar 

 welke de voordeeligste is , of langs welken weg door een gegeven 

 arbeid de grootste hoeveelheid elektriciteit te verkrijgen is. 



Het is te verwonderen , dat niemand zich , zoover mij bekend is 



