DE MAGiYErO-ELKKriirSCrTE WIIÜKTUIGEX VXS TVEX NÜEÜWERKN^ TIJD. 383 



althans , om het antwoord op deze vraag heeft bekommerd , evenmin 

 als om zich rekenschap te geven van den aard en den oorsprong der 

 voordeelen van den cylinderinductor boven den gewonen , zoo als ik 

 hiervoor getracht heb , die aan te wijzen. Van het eerste hangt toch 

 voor de praktijk alles af, en in theoretisch opzigt is het tweede zeker 

 van belang. Maar hoe dit ook zij , om de hier nog onopgeloste vraag 

 te beantwoorden is evenmin als voor het vorige onderzoek een omslagtig 

 betoog noodig. Yoor eene verklaring van de wijze , waarop in een 

 magneto-elektrisch werktuig de arbeid wezenlijk verbruikt wordt om 

 elektriciteit voort te brengen , meen ik hier te mogen verwijzen naar 

 mijne Natuurhundige Stellingen , II , St. 13'J , cl. Waar het hier vooral op 

 aankomt is het onloochenbare feit , dat al de arbeid , die aan het doen 

 omwentelen van den inductor wordt besteed , met uitzondering alleen 

 van het zeer kleine deel daarvan , dat door de wrijving aan de spillen 

 wordt verbruikt , in een elektrischen stroom wordt omgezet. Hoe groot 

 het deel van den zoo opgewekten stroom is , dat buiten het werktuig 

 beschikbaar is , om op zijne beurt te worden omgezet in licht of in eenigen 

 anderen vorm van arbeidsvermogen ; hoe groot het nuttig effect is van 

 het werktuig , dit hangt van de meerdere of mindere juistheid der keuze 

 van de inrigting daarvan voor eenig bepaald doel , vooral van de verhouding 

 tusschen den uit- en inwendigen weerstand af. Bij de dynamo- elektrische 

 werktuigen geschiedt hetzelfde wat de eerste omzetting van arbeidsvermo- 

 gen in elektriciteit betreft, maar daarmede houdt ook alle overeenkomst 

 op, want een deel, en in alle gevallen een zeer aanzienlijk deel van den 

 zoo opgewekten elektrischen stroom moet worden afgezonderd om in de 

 omwindingen van den elektro-magneet te worden omgezet in warmte en 

 het overschot alleen is beschikbaar om , zoo als boven gezegd is, gedeel- 

 telijk uitwendigen arbeid te verrigten. Een dynamo-elektrisch werk- 

 tuig moet dus om b. v. hetzelfde volume der gemengde gassen uit water 

 te ontwikkelen , meer en veel meer mechanisch arbeidsvermogen ver- 

 bruiken dan een even goed ingerigt gewoon magneto-elektrisch werk- 

 tuig. Dezelfde uitwerkselen , die bij wilde's reuzen werktuig — in den 

 grond hetzelfde als een dynamo-elektriscli — door een drijfkracht 

 van 15 stoompaarden zijn verkregen, zouden, — op grond van het bo- 

 venstaande zal iedereen naar ik meen dit beamen , — van een gewoon mag- 

 neto-elektrisch werktuig door 10 stoompaarden of minder te verkrijgen zijn. 

 En als dit zoo is, wie zal dan dynamo-elektrische werktuigen gebruiken ? 



