4 ALBUM DER NATU UB. 



zonder spoor van ringen. Op een lager punt van den gletscher beginnen 

 deze te verschijnen , zonder echter eene vaste plaats in te nemen. Eindelijk 

 in een nog lager gedeelte der gletschers zijn de ringen altijd zigtbaar, 

 alsmede gelijktijdig twee aan twee verbonden hyperbolen in het ijs , dat 

 in tegengestelde rigting gekliefd is. G. en ü. besluiten daaruit , dat het 

 gletscher- ijs bij het afdalen allengs de optische eigenschappen en ook de 

 zamenstelling van gewoon ijs verkrijgt. [V Institut , 1869, p. 370). 



' H&. 



Uitwendige kieuwen bij visschen. — F. 8teindachner , directeur van het 

 Keiz. Museum te Weenen , heeft een opstel geschreven over twee soorten 

 van Folypterus: P. Senegalus en P. Lapradei (eene nieuwe soort), waaruit 

 o. a. blijkt, dat de jonge exemplaren van deze twee soorten van ganoide 

 visschen uitwendige kieuwen bezitten. Bij P. Lapradei zijn zij nog te zien 

 bij voorwerpen van ongeveer 19 Weener duim lengten. Zij bei^taan uit 

 eene lange platte strook met franjeachtige randen , zeer gelijkende op de- 

 uitwendige kieuwen van den Axolotl , die er echter drie aan elke zijde 

 bezit. Zij liggen achter de kieuwdeksels en reiken verder dan de achter- 

 randen van de borstvinnen. Bij P. Senegalus verdwijnen zij eerder. Of 

 P. nüoücvs ook uitwendige kieuwen bezit , is nog onbekend. — De roggen , 

 haaijen en de vreemde Afrikaanscbe visch bekend onder den naam van 

 Protopterus anguüHformis zijn dus niet de eenige visschen met uitwendige 

 kieuwen. {Compt. rend. , Tom. LXIX, pag. 898). Deze uitwendige kieu- 

 wen van Polypterus zijn door hyrtl nader anatomisch onderzocht en 

 uit de bloedvaatverdeeling is gebleken , dat zij inderdaad ademhalings- 

 organen zijn. Daarbij heeft hij nog op een ander , morphologisch gewigtig 

 punt opmerkzaam gemaakt. Gelijk men weet , hebben Acipenser en Lepi- 

 dosteus eene bijkomende halve kieuw aan de binnenvlakte van het kieuw- 

 deksel. Uit de verdeeling der takken van den kieuwslagadersteel blijkt , 

 dat bij deze visschen het bloed daarin het eerst dringt , vervolgens in de 

 eerste ware kieuw en het laatst in de vierde. Bij beenige visschen en 

 Selachiers is het juist omgekeerd ; hier ontvangt de achterste kieuw het 

 bloed het eerst en de voorste het laatst. Bij Polypterus is het nu als bij 

 de andere genoemde Ganoiden , met dien verstande , dat de uitwendige 

 kieuwen het eerst het bloed ontvangen , evenals de bijkomende kieuwdek- 

 selkiem van Acipenser en Lepidosteus. Deze is derhalve vergelijkbaar bij 

 de uitwendige, d. i. buiten het kieuwdeksel uitstekende kieuwen van 

 Polypterus in den jeugdigen toestand. {Sitzungsher. d. K. Akad. , l^'^*'Abth., 

 1869, Bd. LX, p. 103 en 109). 



D. L. 



