40 ALBUM DER NATUUR. — WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 



voeren en in het tweede juist het tegenovergestelde te weeg gebragt. 

 Eene bijna volmaakte standvastigheid der hoeveelheden van het bij elke 

 proef uitstroomend gas kan zeker langs dezen weg worden bereikt en ook 

 eene groote juistheid in de bepaling van het tijdsverloop , als men door 

 voorafgaande proefnemingen den tijd heeft gemeten , dien elk der elektro- 

 magneten noodig heeft om zijne mechanische werking te weeg te brengen. 



Ln. 



Verwarming van vloeistoffen door dampen. -- Naar proefnemingen , het 

 eerst door p. spence beschreven , maar naar het schijnt reeds vroeger door 

 MARis gedaan (ibid. p. 497) is het mogelijk om door de dampen , die van eene 

 vloeistof opstijgen, te leiden in eene andere , waarin die dampen zichverdig- 

 ten kunnen , in deze laatste eene temperatuur te verkrijgen aanmerkelijk 

 hooger dan die van den damp , waardoor zij verwarmd wordt. Naar het schijnt 

 is hiertoe niets anders noodig , dan dat de beide vloeistoffen met elkander 

 mengbaar of, zoo men wil, in elkander oplosbaar zijn en dat de spankracht 

 van den damp der te verwarmen vloeistof geringer is bij dezelfde tempe- 

 ratuur, dan die van de vloeistof, welker damp als warmtebron dient. 

 Waterdamp b.v. van naauwelijks meer dan 100^ C. in eene oplossing van 

 salpeterzuren kalk geleid , die door een overmaat van dit zout ook bij ver- 

 hooging van hare temperatuur steeds verzadigd wordt gehouden , zoodat 

 zij bij 150° koken zou, wordt daardoor, als die damp zich in eenigszins 

 ruime mate ontwikkelt, niet slechts spoedig tot 100°, maar langzamer- 

 hand tot 140'^ verwarmd. Het schijnt dus , dat het evenwigt der temperaturen 

 hier geheel aan dat der spanningen van de dampen ondergeschikt is. 



Eene dergelijke voor de mechanische warmte-theorie hoogst belangrijke 

 uitkomst verkreeg mabis ook met waterdamp en oplossingen van andere 

 zouten, als van chloorammonium, salpeterzure ammoniak, chloorzink, 

 chloorcalcium , salpeterzure potasch of soda en met alkohol- of zwavel- 

 aetherdamp , geleid in eene oplossing van chloorzink of chloorcalcium 

 in alkohol of van het eerste zout in aother. Ja zelfs als men door 

 vermindering der luchtdrukking , zonder opzettelijke verwarming , de 

 verdamping van een dezer vloeistoft'en bespoedigt, grijpt nog hetzelfde 

 verschijnsel plaats. Zwavelaether b. v. onder een glazen klok geplaatst 

 in een koltje, dat door een buis verbonden was met een onder dezelfde 

 klok geplaatste oplossing van chloorzink in dezelfde vloeistof, begon 

 spoedig te koken bij verdunning der lucht in de klok en hield bij voort- 

 gezet uitpompen met koken op , toen hij door het warmte-vorbruik bij de 

 verdamping tot eene temperatuur van O" was gedaald. Middelerwijl was 

 die der oplossing van omstreeks 10°, die der omgeving, tot 25' gerezen. 



Ln. 



