WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 



Zelfontbranding der steenkolen. — In eene uitvoerige verhandeling van 

 dr. E. RICHTERS : Over de veranderingen, welke de steenkolen bij het liggen 

 aan de lucht ondergaan , onlangs verschenen in het Polyl. Journ. , CXCV , 

 Hft. 4 , 5 , 6 , bespreekt hij ook de oorzaken van de zelfontbranding , die 

 bg steenkolen somtijds is waargenomen. Gewoonlijk schrijft men deze toe 

 aan een gehalte van zwavelijzer, dat in de steenkolen nimmer geheel ont- 

 breekt , maar dao eens in grootere , dan weder in geringere hoeveelheid 

 daarin aanwezig is. Door de oxydatie van het zwavelijzer zoude de warmte 

 geboren worden , die tot ontbranding der steenkolen leidt. Ofschoon nu 

 RICHTERS dien invloed van het zwavelijzer geenszins geheel ontkent , v.oo 

 is hij toch op grond zijner onderzoekingen van meening, dat het zwavel- 

 ijzer in dit geval eene zeer ondergeschikte rol speelt. Dit blijkt reeds 

 daaruit , dat de zelfontbrandbaarheid der steenkolen volstrekt geen gely- 

 ken tred houdt met het gehalte aan zwavelkies. Integendeel zijn er onder 

 de steenkolen-soorten , die nimmer zelfontbranding vertoonen , zoodanige 

 welke veel meer zwavelkies bevatten dan andere , die zeer gemakkelijk van 

 zelf ontbranden. Volgens richters is de voorname oorzaak der zelfont- 

 branding de opslorping van zuurstof uit de lucht door de steenkolen als 

 poreuse ligchamen. Hy nam waar , dat steenkolen in den tijd van twaalf 

 dagen tot meer dan driemaal han volumen aan zuuvstofgas opslorpen. 

 Hierbij wordt koolzuur en water gevormd , met andere woorden , er heeft 

 verbranding plaats. Daar dit opslorpingsvermogen met de uitbreiding der 

 oppervlakte toeneemt , zoo is het ia het algemeen des te grooter hoe fijner 

 verdeeld de kolen zijn. Hiermede in overeenstemming is dan ook de 

 ondervinding , dat digte steenkolen-soorten , die veel stukken maar weinig 

 gruis leveren , het minste gevaar van zelfontbranding aan de lucht loopen , 

 terwijl dit daarentegen in de grootste mate bestaat bij die soorten , welke 

 het gemakkelijkst tot gruis uiteenvallen. Hg. 



Hydrostatische toestel van Nautilus. — Het rijzen en dalen van Nautilus 

 in het water , reeds door rumphius beschreven , is door onderscheidene 

 natuuronderzoekers op verschillende wijzen verklaard. Onlangs heeft mei- 

 gen daarover een uitvoerig opstel geplaatst in het Arch/f für Naturge- 

 1870. 7 



