WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 95 



den hunne. Als b. v. een ruwe topaas , in een niet Canadabalsem of sas- 

 safrasolie gevuld buisje tegen het licht wordt gehouden en rondgedraaid , 

 dan valt het kleinste scheurtje of ander gebrek daarin dadelijk in 't oog 

 en zelfs wanneer de brekingsaanwijzer van de stof des steens ^ee\ grooter 

 is dan die van eenige bekende vloeistof, zooals dit bij diamant, robijn, 

 jaspis en enkele andere het geval is , grijpt nog bijna hetzelfde plaats als 

 men ze in cassiaolie of in antimonium-superchloried dompelt. 



Ln. 



Aantrekking en afstooting door trillende ligc hamen. — In 1834 reeds heeft 

 een Fransch geleerde , guïot , bekend gemaakt , dat ligte ligchamen , die 

 zeer bewegelijk zijn ondersteund , zich naar een trillend ligchaam toe be- 

 wegen , als dit daar digt bij wordt gebragt , of om het met we'nig woor- 

 den uit te drukken , door dit ligchaam worden aangetrokken. Men spreekt 

 toch van aantrekking tusschen twee ligchamen , zoodra deze een streven 

 toonen om elkaar te naderen, zonder dat een oorzaak daarviin buiten die 

 ligchamen , b. v. de werking van een omringend medium , dadelijk in 't oog 

 valt, en van afstooting als onder dezelfde voorwaarde zij een streven ver- 

 toonen om zich van elkaar te verwijderen. En al is nu het bewijs gemak- 

 kelijk , dat bij het bovengemelde verschijnsel de bron der beweging in de 

 omringende middenstof ligt — in 't luchtledige is daarvan niets te bespeu- 

 ren, — toch is het gebruik dier beide woorden hier niet wel te ontberen. 



Een aan een dunnen draad opgehangen papiertje dan wordt door de 

 beide beenen van een trillende stemvork aangetrokken. Na het bekend 

 worden van dit feit heeft men er vele jaren achtereen , zoover mij be- 

 kend is, niets meer van vernomen, niettegenstaande guyot later, in 1861 

 {Presse scientifique , III, p. 246) er nogmaals de aandacht op vestigde en 

 dit van een reeks van theoretische beschouwingen deed vergezeld gaau. 



Eerst in het nu ten einde spoedend jaar is het gebleken , dat dit in 

 zoo menig opzigt belangrijk verschijnsel de aandacht althans van enkele 

 physici had getrokken. Bijna gelijktijdig en , naar het schijnt onafhan- 

 kelijk van elkaar, zijn schelbach in Duitschland en gutiirie in Engeland 

 begonnen zich daarmede bezig te houden. De eerste heeft zijne uitkom- 

 sten bekend gemaakt in poggendokff's Annalen der Physik umi Chemie , 

 CXXIX, S. G70 en CXL , S. 325 u. 495, en de tweede in Proceedlngs of 

 the royal Society of London , XIX, p. 35, en uitvoeriger Philosophical ma- 

 gazine , XL , p. 345. Met voorbijgaan van alle theoretische beschouwingen 

 wil ik trachten een overzigt te geven van de voornaamste experimentele 

 uitkomsten, waartoe elk der beide is gekomen. 



1. Trillende ligchamen trekken sommige ligchamen aan en stooten an- 

 dere af. (Scn.). Wanneer men in de nabijheid van het open eind der 



