2 IETS OVER VERGELIJKENDE MAATSCHAPPIJKUNDE. 



huisgezin, van eene wèlgeordende maatschappij, meer gevoelt en waar- 

 deert dan ooit te voren. 



De trek tot gezelligheid toch is den mensch aangeboren. De wel- 

 dadige natuur heeft dien trek in hem weggelegd, omdat zonder dezen 

 de mensch onmogelijk aan zijne bestemming hier op aarde beantwoorden 

 kan. Een kluizenaarsleven is een onnatuurlijk leven , dat , wel verre 

 van hem geschikter te maken voor hoogere ontwikkeling, voor zede- 

 lijke en geestelijke volmaking, de kiem daartoe in hem verstikt of 

 bederft. 



Wanneer wij den blik vestigen op de menschelijke maatschappij , 

 dan ontdekken wij daarin een hoogst zamengesteld raderwerk. Het 

 eigenbelang der individu's is en blijft de krachtigste veer, die het in 

 beweging brengt,- maar de drukking dier veer, welke soms dreigen 

 zoude het geheele werk uiteen te doen barsten, wordt meer regel- 

 matig verdeeld en verzacht door die geheime aantrekkingskracht, welke 

 de eene mensch op den anderen uitoefent, en waaraan wij den schoonen 

 naam van «liefde" geven. Die liefde moge zich uiten in de weder- 

 zijdsche betrekking tusschen ouders en kinderen, tusschen bloedver- 

 wanten, als vriendschap of als algemeene welwillendheid, — zij is, onder 

 welken vorm ook, de noodzakelijke band, die het geheel omstrengelt, 

 en naarmate deze vaster is toegesnoerd, is de maatschappij volkomener 

 en lost zich het individuele belang meer op in dat van het algemeen. 



De menschelijke maatschappij is echter niet alleen iets , waarin wij 

 ons verheugen, omdat wij er ons in en door gelukkig gevoelen, zij 

 is ook voor den onderzoekenden en denkenden geest een voorwerp 

 van studie geworden. Men heeft de wetten en regelen , die haar be- 

 heerschen , trachten na te sporen , en zoo is die wetenschap ontstaan , 

 welke men Volks huishoudkunde heeft genoemd en die een deel 

 uitmaakt eener meer uitgebreide wetenschap, namelijk van de w e t e n- 

 schap der maatschappij, waaraan men ook den korteren naam van 

 Maatschappij kunde (Sociologie) kan geven 



Er is voorzeker geen waardiger voorwerp van studie voor den 

 mensch dan de mensch zelf, doch met hem leven op aarde nog vele 

 andere wezens, die, hoewel op diepen trap beneden hem staande, 

 dien trek tot gezellig zamenleven met hem gemeen hebben, en welker 



