IETS OVER VERGELIJKENDE MAATSCHAPPIJKUNDE. 3 



maatschappijen mede eene beschouwing overwaardig zijn. Zulk eene 

 beschouwing kan zelfs leiden tot bespiegelingen en overdenkingen, 

 welke invloed uitoefenen ook op hen, die zich meer bepaaldelijk aan 

 de wetenschap der menschelijke maatschappij hebben gewijd. Even 

 als er eene zoogenaamde vergelijkende ontleedkunde bestaat, 

 die ten doel heeft om, door vergelijking van het ligchamelijk maaksel 

 des menschen met dat der dieren, het eerste op te helderen en in 

 zijne bijzonderheden beter te doen begrijpen , evenzoo heeft ook eene 

 vergelijkende maatschappij kunde, welke zich ten taak stelt 

 de menschelijke maatschappij met de maatschappijen van dieren te 

 vergelijken, haar regt van bestaan; en ook van haar mag men ver- 

 wachten , dat zij , althans in sommige gevallen , tot klaardere inzigten 

 der verschijnselen, welke de menschelijke maatschappij oplevert, zal 

 leiden , dan indien men zich uitsluitend plaatst op het meer beperkte 

 standpunt , waarop onze eigenliefde , onze trots van mensch te heeten 

 ons te ligt als het eenige ware heenwijst. Wel hebben wij regt 

 trotsch te zijn op den eernaam van mensch, wel staan wij oneindig 

 verheven boven de overige dieren, maar wij mogen daarom niet ver- 

 geten , dat wij veel met hen gemeen hebben , dat ook zij bij hunne 

 handelingen , even als wij bij de onze , door driften en hartstogten 

 worden aangespoord , met één woord , dat wij menschen , zoo als de 

 dichter zegt: » half dier, half engel" zijn. 



De bouwstoffen voor zulk eene vergelijkende maatschappijkunde 

 liggen reeds grootendeels gereed, dank hebbe de vlijtige nasporingen 

 van vele natuuronderzoekers. De beperkte ruimte , waarover ik hier 

 te beschikken heb , verbiedt mij echter van die bouwstoffen een ander 

 gebruik te maken, dan hetwelk strekken kan om door eenige losse 

 trekken de overeenkomsten en de verschillen tusschen de dieren- 

 maatschappijen en de menschen-maatschappij te doen uitkomen. 



Elke maatschappij bestaat uit eene vereeniging van individu's. Even 

 als in elk individu een streven wordt waargenomen tot eigene instand- 

 houding en tot instandhouding der soort, evenzoo erkennen wij ook 



1* 



