10 IETS OVER VERGELIJKENDE MAATSCHAI'PIJKUNDE. 



kend, ziedaar derhalve de twee hoofddrijfveeren ook in elke uit die- 

 ren bestaande maatschappij , even als zij het in die der menschen zijn. 



Beiden openbaren zich echter op zeer verschillende wijzen , al naar 

 gelang van den aard en het karakter zoowel der individu's, als der 

 maatschappij. 



Soms werken zij periodiek , zoodat dan eens de eene , dan weder 

 de andere overheerschende wordt. Voorbeelden daarvan leveren de 

 trekvogels, die, gelijk de ooijevaars, de ganzen enz. en onder de 

 zoogdieren de lemmings, zich alleen tot talrijke troepen verzamelen, 

 wanneer zij eene groote reis zullen ondernemen , even als de nomaden- 

 bewoners der woestijn, van heinde en ver te zamen gevloeid, zich 

 tijdelijk aaneen sluiten en eene karavane vormen , welke hun grootere 

 veiligheid belooft , dan indien zij den togt alleen ondernamen. 



Iets dergelijks merkt men ook op bij de bevers. In de lente ver- 

 laten deze hunne kolonie en verstrooijen zich. Het eerst keeren de 

 wijfjes weder naar hare woningen terug om daar hare jongen te 

 werpen , en , wanneer het koele herfstweder intreedt , dan volgen haar 

 ook de mannetjes en nemen de tot dusver gestaakte werkzaamheden 

 tot herstel der hutten en van den door hen gezamenlijk gebouwden 

 dijk weder een aanvang. 



Ook bij de dieren wordt de spreuk onzer vaderen bevestigd: »een- 

 dragt maakt magt." Tegenover de groote roofdieren zouden vele planten- 

 ctende dieren, runderen, antilopen, paarden enz. magteloos overstaan, 

 en althans de jongeren en zwakkeren onder hen zouden veel spoediger 

 de slagtoffers der eersten worden , indien niet de sterkeren zich ver- 

 cenigden en den aanval , niet zelden met goed gevolg , trachtten af te 

 weren. 



Maar ook, even als in de vroegere geschiedenis van ons vaderland 

 gewag wordt gemaakt van strijd tusschen inwoners van hetzelfde land , 

 tusschen gewest en gewest, tusschen stad en stad, is een dergelijke 

 geest van provincialisme , van uitsluiting , van partijdigheid , of hoe 

 men dien anders noemen moge , ook niet vreemd aan de dieren-maat- 

 schappijen. Wee b. v. den armen roek, die, tot eene andere kolonie 

 behoorcnde , door het een of ander toeval verdwaald is geraakt in eene 

 kolonie zijner soortgenooten. Hij is voor hen een vreemdeling, een 



