IETS OVER VERGELIJKENDE MAATSCHAPPIJKUNDE. 13 



deren, buffels, antilopen, kraanvogels enz., schildwachten uitzetten 

 om , terwijl de anderen rustig hun voedsel zoeken , voor naderend ge- 

 vaar te waarschuwen. Maar vooral wordt dit beginsel op eene geheel 

 onmiskenbare wijze in toepassing gebragt in onderscheidene insekten- 

 maatschappijen. 



Terwijl bij het meerendeel der dieren de soort alleen vertegen- 

 woordigd wordt door tweederlei individu's, namelijk mannetjes en 

 wijfjes, treft men in de maatschappijen van mieren, termieten, wes- 

 pen , hommels en bijen nog geslachtlooze individu's aan, die eigenlijk 

 onontwikkelde wijfjes zijn. De geslachtlooze individu's zijn zelfs in 

 den regel veel talrijker dan de overige en verreweg de nuttigste leden 

 der maatschappij, daar zij het zijn, die al het werk doen. Naauw- 

 keurige waarnemingen hebben echter geleerd, dat de verschillende 

 werkzaamheden , die alle de instandhouding en uitbreiding der maat- 

 schappij ten doel hebben, geenszins door al deze arbeiders zonder 

 onderscheid verrigt worden , maar dat zij integendeel den arbeid on- 

 derling verdeelen. Het zekerst weet men dit aangaande de bijen en 

 termieten. Van de werkbijen zijn er eenigen , die iets grooter zijn 

 dan de overige en zich belasten met het verzamelen van den honig, 

 met de voortbrenging van was daaruit en met den eersten ruwen aan- 

 leg der raten; andere werkbijen, die iets kleiner zijn, bouwen de 

 kunstige wascellen uit den door de eersten bijeengebragten voorraad 

 en vervullen later de taak van verzorgsters der eijeren en jongen. 



Bij de termieten gaat de verdeeling van den arbeid nog eenen stap 

 verder dan bij de bijen, daar zij een staand leger op de been houden, 

 mede zamengesteld uit geslachtlooze individu's, die zich echter door 

 hunne meerdere grootte en geheel verschillend maaksel zeer wezenlijk 

 van de arbeiders of werk-termieten onderscheiden. Zij zijn het, aan 

 wie de verdediging der maatschappij tegen eiken vijandigen aanval is 

 opgedragen en die daarom dan ook teregt «soldaten" genoemd worden. 

 Men wil zelfs hebben waargenomen, dat in eene termieten-maat- 

 schappij de verschillende soorten van arbeid nog door bijzondere in- 

 dividu's verrigt worden. Zoo zouden eenigen bepaaldelijk verbonden 

 zijn aan de dienst van het in het binnenste van den heuvel opgesloten 

 koninklijk paar , dat is , zij zouden het voor dit bestemde voedsel 



