20 IETS OVER VERGELIJKENDE MAATSCHAPFIJKUNDE. 



eene demokratische republiek, niets willen hooren. Als een bewijs 

 voor de uitoefening eener koninklijke magt door de bijenkoningin kan 

 immers worden aangevoerd, dat het bestaan van een zwerm geheel 

 afhankelijk is van het hare, en hetzelfde kan gezegd worden van het 

 koninklijke paar der termieten. Wel is waar verlaat de eerste, na 

 zich slechts eenmaal in het genot der vrije natuur verheugd te hebben, 

 den korf niet meer , terwijl het laatste zijn leven slijt in eene cel , 

 waaruit het zich niet kan verwijderen; maar regeerde niet riohelieü van 

 uit zijne ziekenkamer geheel Frankrijk, en deed philips niet millioenen 

 voor hem beven , zonder dat hij noodig had het Escuriaal te verlaten ? 



De eenige opmerking , welke wij daartegen willen over stellen , is : 

 dat menschen in het bezit zijn van eene taal en van velerlei andere 

 middelen om hunne gedachten, wenschen, bevelen aan hunne mede- 

 menschen kenbaar te maken. Dat vele der hoogere dieren en zelfs 

 sommige insekten ook in staat zijn door hunne stem of op andere 

 wijzen, de mieren en andere insekten b. v. door hunne sprieten, 

 hunne gewaarwordingen aan hunne soortgenooten mede te deelen , leert 

 wel is waar de ondervinding , doch tevens, dat die middelen uiterst be- 

 perkt zijn, vergeleken met den rijkdom der menschelijke taal, zelfs van 

 volken , die op den laagsten trap van beschaving staan. Het is daarom 

 hoogst onwaarschijnlijk , — zelfs gesteld dat deze zoogenaamde dierenmo- 

 narchen eene stem hebben, — dat zij daarmede bevelen aan hunne onder- 

 danen zouden geven , bevelen, waardoor het inderdaad zeer zamengestelde 

 raderwerk eener bijen- of termieten-maatschappij zoude geregeld worden. 



Dat zulk een centraal bestuur trouwens niet noodwendig is , leeren 

 ons de bever- en mieren-maatschappijen, die zuiver republikeinsch 

 zijn, en waarin toch het werk met even veel vlijt en orde verrigt 

 wordt als in de zoo even genoemde. 



Hier komt bij , dat de band , die de overige individu's verbindt aan 

 diegenen , waaraan eene op zwakke gronden steunende vergelijking 

 den koninklijken titel heeft doen toekennen , zich zeer gemakkelijk op 

 eene andere wijze laat verklaren. In eene termietenkolonie en desge- 

 lijks in eenen bijenzwerm is de koningin het eenige wijfje , het eenige 

 individu , waardoor de soort kan voortgeplant worden. Al de werk- 

 zaamheden van de overige individu's hebben geen ander doel dan voor 



