24 ZANDGRONDEN EN ZANDVERSTUIVINGEN IN NEDERLAND. 



Ik zag die zandverstuivingen hier op onderscheidene plaatsen met 

 goed gevolg bedwongen door aanplantingen van 3 — 4-jarige dennen , 

 waar tusschen het in het wild opgeslagen zand-Rietgras (Carex arenaria), 

 met zijne ver waterpas uitgegroeide wortelspruiten, tot medebevestiging 

 van het zand uitnemende diensten deed. Op enkele plaatsen zag men 

 ook de zanden door aanplanting van helm (Arundo arenaria of Psamma 

 arenaria Boem.) beteugeld. 



De besheide (Empetrum nigrum), welke ik in Drenthe als zoo nuttig 

 tegen zandverstuivingen leerde kennen (zie Album der Natuur 1853 , bl. 

 23) , zag ik thans niet ; maar herinner mij toch ze in vroeger jaren tus- 

 schen de holle Bild en het huis ter Heide enkele malen te hebben 

 aangetroffen. Zij komt mede voor op de duinen van Terschelling 

 en 'draagt ook wel den naam van Jcraaibessen*), welke naam echter 

 aanleiding zoude kunnen geven tot verwarring met den vuilboom (Rham- 

 nus F ranguia). 



De genoemde hoofdsoorten van boomen groeijen hier eigentlijk alle 

 goed, voor zoo verre men den grond daarvoor diep genoeg heeft om- 

 gezet ; want op de meeste plaatsen zit een bank van keijen enz. op 

 eenige diepte onder de oppervlakte, welke bank voor den aanleg van 

 houtgewas doorgedolven moet worden. Waar dit niet of niet behoorlijk 

 geschied is, kan men het aan den minder rijzigen groei en het uit- 

 sterven in den top, vooral der beukenboomen , ten duidelijkste zien. 

 Bij sterke droogte, zoo als wij in Junij en Julij 1859 gehad hebben , is 

 op zulken ondiepen grond menige boom onherstelbaar verloren gegaan. 

 Eenige houtkweekers zijn in deze streken van meening , dat, bij 

 overigens gelijken grond, boomen, die uit het wild zijn opgeslagen, 

 het op den duur zullen winnen van geplante boomen ; waarschijnlijk 

 omdat de eerste, hun penwortel behouden hebbende, het vocht beter 

 uit de diepte zullen kunnen opzuigen en dus tegen de hier zoo na- 

 declige droogte van den bodem beter bestand zijn. 



Behalve de genoemde hoofdsoorten van boomen zag men ook , hier 

 en daar aangekweekt , de gewone spar, de zilverspar, de Weymouthspijn 



') W. 0. H, Staring, de Bodem van Nederland, Haarlem 1856, I, bl. 319; 

 Album der Natuur 18G1 , bl. 4. 



