28 ZANDGRONDEN EN ZANDVERSTUIVINGEN IN NEDERLAND. 



zandverstuivingen , welke ik mede gelegenheid had hier gade te slaan , 

 in verband met den op haar behoorenden plantengroei , die gestadig 

 bezig is die stuivende zanden te beteugelen en welke het hoogst 

 merkwaardig is te leeren kennen, omdat alle hulpmiddelen, welke de 

 mensch daartegen aanwendt , uit het plantenrijk genomen zijn en de 

 regte kennis alzoo der op deze stuifzanden eigenaardig te huis be- 

 hoorende gewassen van veel nut kan zijn, zoowel om de natuur in 

 dezen meer van nabij te leeren kennen in hare geheime doch krachtige 

 werking, als om de hulpmiddelen tegen de zandverstuivingen doel- 

 treffender te kunnen aanwenden. 



Men vindt zandverstuivingen in de dorre hooge zandstreken van 

 Drenthe, Gelderland (waar zij in 1852 nog 10,466 bunders besloegen, 

 staring, t. a. pi., 426), Utrecht, Noordbraband enz. en vooral ook op 

 de duinen, die ten westen en noordwesten Nederland tegen de woede 

 der zee beschutten. Men ziet het drooge zand door stormen in be- 

 weging gebragt in gansche wolken oprijzen en de in het wild groeijende 

 gewassen en de bebouwde velden overdekken, tot groot nadeel van de 

 bewoners der aangrenzende landen. Wanneer die bewegelijke zanden 

 niet beteugeld worden , bederven vruchtbare gronden soms voor ge- 

 ruimen tijd en met zorg aangelegde kweekerijen worden overstoven, 

 heesters ontworteld enz. — Mij zijn plaatsen bekend , waar men met de 

 bijenteelt heeft moeten ophouden , omdat een groot aantal dezer nuttige 

 diertjes, als zij rijkbeladen te huis kwamen, telkens door wolken stuif- 

 zand — voor hen een ware steenregen — overvallen en voor een 

 goed deel gedood werden. 



Het is bekend, welk gevaar die verstuivingen voor het behoud 

 onzer zeeduinen aanbrengen en hoe men daar het kwaad tracht te be- 

 teugelen door het aanplanten van helm (Arundo of Psamma arenaria) , 

 gepoot in geregelde rijen, loopende ongeveer van het Z. W. naar het 

 N. O., opdat de bij ons meest hevige stormen , die gewoonlijk uit het 

 noordwesten komen, niet zoo gemakkelijk overlangs tusschen de rijen 

 der helmplanten zouden kunnen indringen en zoo het zand van de 

 jeugdige helmplanten doen afstuiven. 



Wat nu de door mij in het bijzonder gadegeslagen stuifzanden in het 

 genoemde deel der provincie Utrecht aanbelangt, in de rigting vooral 



