30 ZANDGRONDEN EN ZANDVERSTUIVINGEN IN NEDERLAND. 



8 voeten boven den tegenwoordigen bodem gevonden werd. Ik kon 

 zonder eenig bezwaar onder dien boom doorloopen en toch was hij 

 van boven nog groen , zijtakken gemaakt hebbende in plaats van den 

 niet doorgegroeiden hoofdstam , levende op de uiteinden van zijne , van 

 onderen nog in het zand vastgehechte, wortelen en nog eene krachtige 

 poging aangewend hebbende om , door het uitschieten van een nieuwen 

 zijdelingschen 12 — 14 voeten ver uitgestrekten wortel zich op nieuw 

 en beter in den grond te bevestigen. Voorzeker een merkwaardig 

 bewijs van de taaiheid van het leven en de krachtige hulpmiddelen 

 voor zijn bestaan, welke de den in deze dorre zandgronden in zich zelven 

 bezit. Men ziet hier verder meer dan armdikke stammen van jenever- 

 boomen door den storm nedergeslagen en met mos {Hypnum cupressi- 

 forme enz.) begroeid, of eenige te zamen struikachtig in elkander ge- 

 wassen en zoo nog met moeite aan de aandringende zandgolven weder- 

 stand biedend , of het zand van de wortels afgewaaid en hierdoor hun 

 ondergang nabij. 



De eerste plant schier , die men hier op het kale zand aantreft , is 

 het reeds genoemde korstmos {Cetraria aculeata of het stekelig Kraakloof 

 (z. boven bl. 26), hetwelk soms vele vierkante ellen ver eene bruin- 

 zwarte korst op het kale zand vormt en den eersten grondslag van 

 eenen mogelijken plantengroei uitmaakt. Ook de , hier anders zeld- 

 zame , Stereocaulon paschale groeit hier op het kale zand. 



Het zand-Bietgras en daartusschen de helm , steken met hun dunne 

 bladen uit het onbegroeide zand uit. Het grijze Bundgras (Corynephorus 

 r.anescens) vormt verspreide witgrijze polletjes tusschen het ijle zand. 

 Vroeger in het jaar groeide er ook de kleine Avena praecox, welker 

 overblijfselen men nog hier en daar ziet. Enkele volkomener planten, 

 van gezelligen wasdom en hierdoor kussenachtige zoden vormend , ont- 

 wikkelen zich mede midden uit het losse zand, bepaaldelijk Trichodium 

 caninum en onder deze die verscheidenheid , met de bovenste bladen 

 bijna borstelvormig , welke als Trichodium setaceum beschreven is. 

 De zoo nuttige eigenschap der overblijvende (perennerende) , voor onze 

 graslanden zoo belangrijke grassoorten, om zich door onderaardsche 

 wortelspruiten (soboles) te vermeerderen , waardoor elke op een grasland 

 opengevallen plek spoedig door de omstaande grasplanten aangevuld 



