ZANDGRONDEN EN ZANDVERSTUIVINGEN IN NEDERLAND. 31 



en de zamenhang der zode alzoo onderhouden wordt, blijkt ook in 

 deze stuifzanden allerbelangrijkst te wezen, wijl deze soort van Haar- 

 gras naar alle zijden onder den grond door uitspruit en ook hier 

 steeds eene zode tracht te vormen ; voorts ziet men hier de ihym 

 [Thymus Serpyllum var. angustifolia) , welker nette bloemen dikwijls geen 

 N. duim boven het zand uitsteken , en de gewone of struikheide [Erica of 

 Cattuna vulgaris) , welker jeugdige toppen groene zoden in het zand 

 vormen, waar tusschen vaak zaailingen van dennen opslaan , terwijl de 

 stengen soms eenige palmen ver onder het zand voortkruipen of, ge- 

 storven zijnde , zich , in het klein , als achtergebleven dun hout op eenen 

 sprikkeweg vertoonen , terwijl de fraaije dopheide [Erica Tetralix) hier 

 alleen op meer vochtige plaatsen voorkomt. Tusschen en met deze 

 werken een aantal Korstmossen (z. boven bl. 25): het Rendiermos 

 [Cladonia rangiferina) , Cladonia furcata , cornucopioides , uncialis , simplex, 

 alcicornis , het Bekermos [Cl. pyxidata) , iets zeldzamer de Parmelia pliy- 

 sodes enz. ; of Bladmossen , zooals Trichostomum canescens , Polytrichum 

 piliferum , Dicranum purpureum ? * voorts Cerastium semidecandrum , en het 

 schapengras tot de vorming der plantenzode mede. 



Daar , waar de grond reeds iets meer beschut is , ziet men Dicranum 

 scoparium, Hypnum cupressiforme , H. purum , H. splendens , Iungermannia , 

 en, onder de zigtbaar bloeijende planten, de fraaije lasione montana , 

 Filago arvensis , Havikskruid [Hieracium Pilosella en umbellatum) , Zuurzaad 

 [Rumex Acetosella) , Viooltjes [ Viola canina) , Veronica offtcinalis , bosch- 

 Kruiskruid [Senecio sylvaticus) , Galium saxatile , de bogtige Windhalm 

 [Aira jïexuosa) enz. enz. 



Waar eindelijk de grond met dennen bedekt en geheel tot stilstand 

 gekomen is, komen daarenboven de dopheide , doch vooral menigvuldig 

 voor : Dicranum Schreberi en scoparium , Hypnum purum en cupressiforme , 

 talrijke Cladonia s, Agrostis vulgaris enz., doch in het geheel een zeer 

 eenvormige plantengroei. Hier wassen ook het bovengenoemd bent- 

 gras of pionten [Enodiam coeruleum of Molinia coerulea) , die ik wel in 

 het meer veenachtig heidezand, maar niet in het eigenlijke stuifzand 

 heb aangetroffen. 



