32 ZANDGRONDEN EN ZANDVERSTUIVINGEN IN NEDERLAND. 



Wat nu de hulpmiddelen betreft , die men tegen de zandverstuivingen 

 kan aanwenden , zoo noem ik met staring en anderen ] ) : 



1°. het leggen van zoden of plaggen, waartusschen ander gewas, 



de den vooral , goed aankomt ; 



» 



2°. het aankweeken van dennen (Pinus sylvestris) , in hunne jeugd 

 door staketsels of struiken beschut en vooral geregeld met elkander in 

 verband geplant', 



3°. het planten van helm , te gelijk met andere in de duinen te huis 

 behoorende gewassen , zooals het zand-rietgras (afgebeeld in Neêrlands- 

 Plantenschat , bl. 236), dat met zijne 1 of meer N. ellen ver voort- 

 kruipende en aan alle zijden vertakte wortelspruiten het losse zand als 

 met een horizontaal uitgespannen net vasthoudt,- de zoogenaamde katten- 

 doorn of duindoorn (Hippophaë rhamnoides) , de kruipende Wilg (Salix repens) 

 enz. Verg. het Tijdschrift voor Nijverheid , t. a. pi. ; 



4°. uitroeijing van het konijn : 



5°. het pas begroeijend veld niet te laten afeten door schapen; 



0°. het niet te veel weghalen van steenen , die door hun gewigt het 

 opwaaijen van het zand belemmeren; 



7°. het sparen van allen plantengroei , zelfs de onaanzienlijke korst- 

 mossen , welke die belangrijke rol in de Natuur spelen, dat zij de 

 allereerste beginselen van plantengroei op kalen steen en dor zand 

 vormen , tusschen welke later andere planten opwassen , die eerst een 

 begroeid heideveld, later een bosch en welige landsdouwen vormen, 

 waar vroeger het stuivend zand het akeligst beeld van verwoesting en 

 dood opleverde. 



In de planten zijn goede hulpmiddelen tot wering van het bedoelde 

 kwaad gelegen , gelijk wij in het bovenstaande zagen , en welke het 

 van belang is , wèl te leeren kennen. 



•) Album, der Natuur, 1861, bl. 13—19; Tijdschrift voor Nijverheid, 1862, bl. 

 102—118. 



