van 18 julij 1860. 41 



het vermeende verschijnsel geheel door de irradiatie verklaard. [Er 

 volgde een scherpe les aan waarnemers , die waarnemingen durfden 

 bekend maken met ongenoegzame werktuigen verkregen], — Het eind- 

 besluit uit alle waarnemingen was nu, dat er vier vlammen of ver- 

 hevenheden gezien waren, waarvan echter de plaats zeer verschillend 

 werd opgegeven; of zij echter tot de maan of tot de zon, dan wel tot 

 geen van beiden behoorden , bleef in het midden. 



In 1850 werd er eene zonsverduistering in den Stillen Oceaan waar- 

 genomen door een Franschen kruiser ; en airy merkte op , dat , waar 

 er eenige wetenschappelijke zaak kan waargenomen worden, men zeker 

 kan wezen, dat een Franschman van de gelegenheid tot waarneming 

 gebruik maakt. Volgens het berigt nu van dezen kruiser, waren de 

 vlammen niet op de maan zelve aanwezig , maar geleken eerder daar- 

 van afgescheidene wolkjes. Maar de sterrekundigen waren reeds aan 

 het snuffelen geraakt in vroegere beschrijvingen van zonsverduisterin- 

 gen , en men had de beide volgende opgaven gevonden , waarop vroe- 

 ger evenwel volstrekt geen acht geslagen schijnt te zijn. De eerste 

 was van eenen kapitein stannyan, die eene totale eclips in 1706 te 

 Bern bijwoonde en verhaalde , dat de maan toen met een helder rooden 

 rand omgeven was ; de tweede van professor vassenius , die den 3den 

 Mei 1733 zulk eene totale verduistering te Gothenburg waarnam en 

 daarvan in de Phibsophical Transactions eene vrij juiste beschrijving gaf, 

 waarbij het echter onzeker bleef, of hetgeen hij zag losse wolkjes bij 

 de maan waren , dan wel uitwerpselen van dat ligchaam. Hieromtrent 

 verkeerden dus de sterrekundigen in eenen geheelen staat van onze- 

 kerheid, en de eclips van 1851 werd met verlangen te gemoet gezien , 

 ten einde daaromtrent aan allen twijfel een einde te maken. 



Hier wees de spreker op de eigenaardige bezwaren aan zulke soort 

 van sterrekundige waarnemingen eigen, en op het verschil ten dezen 

 opzigte tusschen de sterrekunde en andere wetenschappen ; in zoo verre 

 namelijk de eerste waarnemingen meer afhankelijk zijn van de tegen- 

 woordigheid van geest en van de vlugheid van opvatting bij den waarne- 

 mer zelven. Ten aanzien van de waarneming van zoneclipsen bleek dit 

 wel duidelijk daaruit, dat de opgave van onderscheidene waarnemers 

 van dien aard waren , dat zij zeer moeijelijk met elkander in over- 



