UIT HET LAND VAN DEN GORILLA. 155 



scherp blaffen wordt. Des nachts slaapt hij op een grooten boom. Op den 

 vlakken grond loopt hij steeds op vier pooten. Hij is zeer waakzaam en 

 scherp van reuk. Als het wijfje zwanger is , bouwt de gorilla tusschen 

 de takken van een boom een nest, gelijk ook de kulu-kamba en de chim- 

 panzé doen ; dit nest bestaat slechts uit ruwe stukken droog hout en kleine 

 takjes, die van den boom, die het nest draagt, afgetrokken worden. 

 Wanneer men op den gorilla schiet en hem mist of slechts verwondt, 

 dan valt hij op den jager aan , en wel op alle vier pooten loopende. 

 Een inlandsch jager, etia genoemd, had eene verminkte hand, door- 

 dien een gorilla met een zijner achterpooten hem bij die hand 

 gepakt en deze, even als of het een yam was, — zoo drukte etia 

 zich uit, — tusschen zijne tanden gestoken had. »Twee zaken," dus 

 vervolgt reade, «zijn in elk geval zeker, dat de gorilla minder ge- 

 vreesd wordt dan de luipaard , en dat de vertelling van een man , die 

 aan de Camma door een gorilla gedood zou zijn, eene onwaarheid is. 

 Er bestaan overleveringen aangaande zulk een geval, doch sedert 

 menschengeheugenis is er niets dergelijks geschied. De vertelling 

 van den gorilla, die de houding van een bokser aannam en op zijne 

 borst sloeg als op een trommel , is afkomstig van quengueza , den 

 hoofdeling van Ngumbi, en werd door alle jagers van den Moeni in 

 het noorden tot den Fernand Vaz in het zuiden tegengesproken. Zoo 

 kon in een onbekend Afrikaansch dorpje een oude wilde een leugen 

 vertellen , die zich door geheel Europa verspreid heeft." 



Nadat reade als ooggetuige verzekerd heeft, dat de beschrijving, 

 die du chaillu van den volksstam der Fan (Bafanh) geeft , zeer goed 

 is , laat hij zich op deze wijze over het boek van du chaillu uit. 

 «Dit boek, een zonderling mengsel van waarheid en verdichting, is 

 door een in de letterkundige wereld van New-York welbekenden heer 

 naar de talrijke door du chaillu op zijne reis gemaakte aanteeke- 

 ningen bewerkt. En ik moet den laatsten regt doen wedervaren , 

 door te erkennen, dat ik uit dezelfde bronnen, die mij de bewijzen 

 van zijne onware opgaven leverden , tevens vernam , dat hij een goed 

 schutter was, in geen gewone mate moed en volharding bezat, en vele 

 ontberingen en moeijelijkheden ondergaan had, waarvan hij niets gezegd 

 heeft; verder dat zijn karakter als handelaar ten onregte berispt is 



