DE WORTELS DER PLASTEN. 1(57 



als het ware het essentiële van de toekomstige plant zaamgedrongen. 



Vergelijkt men nu in dit opzigt de zaden van welbekende planten 

 met elkander, b. v. amandelen, boonen en erwten aan deneenen kant, 

 granen aan de andere zijde , dan bespeurt men reeds terstond ver- 

 schillen , die nog duidelijker worden , zoodra het eerste tijdperk der 

 kieming is doorloopen. Bij de genoemde peulgewassen vindt men 

 één worteltje, dat, wanneer het eenmaal het zaad heeft doorboord, 

 loodregt naar beneden gaat, zich in die rigting steeds verlengt en 

 weldra een aantal takken afgeeft of zijwortels doet ontstaan. Bij de 

 granen daarentegen (bijzonder duidelijk bij de rogge) zijn reeds vóór 

 de kieming meer worteltjes aanwezig. Aanvankelijk verlengen zij zich 

 een weinig, maar weldra sterven zij af, en, de overblijfselen van den 

 gestorven wortel doorborende , komen nu gelijktijdig verscheidene secun- 

 daire wortels voor den dag, die bij de ontwikkeling der plant nog in 

 aantal vermeerderen , maar allen aan den voet van den stengel bij 

 elkander ontspringen. 



Op dergelijke wijze geschiedt ook de wortelvorming bij de palmen , 

 zoo als v. martius ons geleerd heeft. Aanvankelijk ziet men bij de 

 kieming der palmzaden een paalwortel te voorschijn komen, maar 

 weldra sterft deze af om plaats te maken voor een tal van kleine 

 wortels , die rondom ontspringen en later aan den voet van den stam 

 nog aanzienlijk in aantal vermeerderen. Dien ten gevolge ziet men 

 aan de basis van andere palmen dikwijls een gansch bosch van wortels , 

 die gedeeltelijk zelfs boven den grond ontspringen. 



Behalve op de genoemde wijze , onderscheidt men de wortels der 

 planten ook naar de middenstof, waarin zij zich bevinden, en naar de 

 verrigtingen , die zij dien ten gevolge voor de plant te vervullen hebben. 

 Men verdeelt zoo de wortels in grond-, water- en luchtwortels , 

 terwijl als eene 4" soort daarbij gevoegd kunnen worden de zuigwor- 

 tels der ware en valsche woekerplanten. Men ziet uit deze optelling 

 reeds , dat de wortels niet alleen onder de aarde voorkomen , maar ook 

 in de lucht worden gevonden. Ook hiervan wil ik eenige bijzonderheden 

 vermelden , maar , voordat ik hiertoe overga , zij het mij geoorloofd 

 mijne lezers opmerkzaam te maken op het onderscheid tusschen stengel en 

 wortel , zoo als* dit in kruidkundigen zin behoort te worden opgevat. Dit 



