DE WORTELS DER PLANTEN. 195 



tale rigting, maar het worteltje boog zich met een hoek van 10° naar 

 onder en het stengeltje even zoo veel naar boven. 



Deze proeven zijn in later tijd door wig and (Botan. Unters.) her- 

 haald en uitgebreid, met nagenoeg dezelfde uitkomst. Het worteltje 

 gedraagt zich als een paslood en wijkt bij genoegzaam snelle om- 

 draaijingen even als dit van de loodlijn af. 



Hiermede zou dan schijnen de zaak bewezen te zijn, en knight 

 was werkelijk ook overtuigd , dat de zwaartekracht eene hoofdrol speelt 

 bij de bepaling van de rigting van den wortel. De schrandere onder- 

 zoeker begreep echter wel het bezwaar , dat reeds meermalen tegen de 

 duiding dezer proeven is aangevoerd, dit namelijk: dat van zuiver 

 mechanische werking der zwaartekracht hier geen sprake kan zijn , 

 daar deze slechts werkt in evenredigheid der massa, en het worteltje 

 in verhouding tot het zaad geenszins genoeg massa heeft om daaruit die 

 neiging te kunnen verklaren. Daarom grondt knight zijne voorstelling 

 tevens op het anatomisch zamenstel van den wortel. Deze groeit alleen 

 aan de spits , de stengel daarentegen over eene grootere uitgestrekt- 

 heid. Door de zwaartekracht wordt bij een liggenden wortel het 

 voedingssap der jongste cellen in meer innige aanraking met den be- 

 neden- dan met den bovenwand gebragt. De eerste wordt daardoor 

 meer gevoed , groeit sterker uit en zoo doende komt in het weeke 

 weefsel allengs eene buiging naar onderen. 



Het zou ons te ver afleiden, hier deze zaken nader te ontwikkelen, 

 die trouwens op verre na niet algemeen aangenomen worden. Alleen 

 moet ik opmerken , dat men uit de proeven van knight en van wigand 

 de gegeven verklaring niet met regt kan opmaken, omdat het planten- 

 sap , natuurlijk ook aan de werking der middelpuntvliedende kracht ge- 

 hoorzaamt en daardoor in geheel abnormale omstandigheden gebragt 

 wordt. Bovendien mag men bij een opzoeken der oorzaken, die de 

 rigting der plantendeelen bepalen, ook andere oorzaken van werking, 

 bepaaldelijk het licht, niet vergeten. Johnson heeft reeds [Edinb. n. 

 phil Journ., 1828) zaden in eene dunne aardlaag op een draadnet, of 

 aan de onderzijde van eene vochtige spons doen kiemen en gezien, 

 dat zij horizontaal en ten deele zelfs benedenwaarts groeiden ; en even- 

 zoo heeft men mostaardzaden in vochtig mos, door een spiegel van 



13* 



