198 DE WORTELS DER PLANTEN. 



stukken nu, zonder celholte noch inhoud, krommen zich naar buiten 

 hol; in water rollen zij zich zelfs op, terwijl zij in geconcentreerde 

 suikeroplossing zich weder ontrollen. 



Deze kromming is geheel onafhankelijk van de spanning door vocht- 

 wisseling tusschen aangrenzende cellen. De verschillende buiging van 

 overlangs gespleten stengel- en wortelorganen, die dutrochet meende 

 op te merken en waaruit hij ten onregte de verschillende rigting van 

 beide geloofde te kunnen verklaren , behoort dus niet hier. Die be- 

 doelde kromming heeft, volgens hofmeister, zelfs plaats bij eencellige 

 planten (b. v. bij Nitella), tengevolge van de spanningsverschillen der 

 onderscheiden lagen van den celwand. 



Van deze verschillen nu gaat hofmeister uit om de rigting te ver- 

 klaren, waarin stengel- en wortelorganen groeijen. Die verschillende 

 spanning bewerkt eene neiging om naar boven te groeijen bij al 

 die plantendeelen , welke nog voor zoodanige kromming vatbaar zijn. 

 Wanneer men den stengel van een jong kiemplantje van turksche 

 tarwe (Zea Mays) of van erwten [Pisum sativum) met was bevestigt 

 aan de ondervlakte van eene horizontale, ondoordringbare plaat, zoodanig 

 dat de stengel over zijne geheele lengte tegen de plaat aanligt, en men 

 brengt nu dezen toestel in eene digt gesloten , blikken kast , waarvan 

 de wanden nat gehouden worden (dus in eene vochtige , volledig donkere 

 ruimte) dan ziet men binnen 10 tot 24 uren den stengel gebogen in een 

 naar onderen bollen , naar boven geopenden boog , wiens kromming 

 bij Zea tot 110°, bij Pisum tot 180° klimmen kan. Bij deze buiging 

 heeft, gelijk opzettelijke metingen hofmeister geleerd hebben, ver- 

 lenging plaats van beide helften van den stengel. Door de vasthechting 

 met was is echter de kromming een weinig tegengehouden , zoodat , 

 wanneer men na de genoemde tijdsruimte het was losmaakt, de krom- 

 ming nog iets sterker wordt door zamentrekking aan de holle en door 

 verlenging aan de bolle of onderzijde. De beschreven buiging of 

 kromming nu ontstaat niet door vermeerderde neiging om zich uit te 

 zetten van het parenchym der onderste helft, maar door vermindering 

 der elasticiteit, of zoo men wil, door toeneming der uitrekbaarheid 

 van de naar onderen gekeerde opperhuid. 



Deze wijziging wordt bij allerlei planten te weeg gebragt , wanneer 



