DE WORTELS DER PLANTEN. 203 



mogen op den grond moeten hebben , daar zij anders de noodige anorga- 

 nische stoffen niet kunnen bekomen. Deze besluiten, met den naam van 

 liebig en met zijne levendige voorstelling verkondigd , hebben velen 

 verleid om de gewone zienswijze te laten varen en zich in den wortel 

 eene functie te denken, waartoe overigens niet de minste grond be- 

 staat. De onjuistheid der uitspraken van liebig is in mulder's jongste 

 werk: »De scheikunde der bouwbare aarde " overtuigend en uitvoerig 

 aangetoond , zoodat ik den belangstellende daarheen mag verwijzen. 

 Juist het gebondene in den grond is voor de planten noodig en geeft 

 ons de verklaring van het raadsel, waarom de eerste stortregen niet 

 al de opgeloste stoffen des bodems wegspoelt. 



De hoofdoorzaken, waardoor het vocht in de wortels intreedt en 

 verder gevoerd wordt, zijn, voor zoo verre wij die kennen, osmose, 

 capillariteit en vlakte-aantrekking , en voor de bebladerde planten boven- 

 dien de verdamping van vocht door de bladeren. Zien wij dit een 

 weinig nader voor de land- en waterplanten. 



Vooreerst wat de laatsten betreft , deze hebben hare wortels in het 

 water en dus van alle zijden van vloeistof omgeven. In dat vocht 

 zijn eenige stoffen opgelost, maar die oplossing is op verre na niet 

 zoo geconcentreerd, als die van eiwit- en zetmeelachtige stoffen in de 

 jeugdige celletjes. Er moet dus, volgens de bekende wetten der os- 

 mose , van de omringende vloeistof in de cellen treden , die hierdoor 

 een meer verdunden inhoud verkrijgen en weder met meer inwendig 

 gelegen cellen eene wisseling van vocht veroorzaken. Dit gestoorde even- 

 wigt wordt bij den groei der plant voortdurend onderhouden , omdat , 

 bij de vorming van nieuwe cellen en de vergrooting en wandverdikking 

 der bestaande, aanhoudend nieuwe toestanden geboren worden. 



Dit geldt voor alle waterplanten, waarbij dan nog komt, dat diegenen, 

 welke hare bladeren in de lucht verheffen, door de voortdurende ver- 

 damping van water , een aanhoudenden toevoer hiervan door de wortels 

 noodzakelijk maken. Maar uit het gezegde volgt niet , dat allerlei 

 planten uit hetzelfde vocht daarom juist altijd dezelfde stoffen in de- 

 zelfde betrekkelijke hoeveelheid moeten opnemen. Trinchinetti heeft 

 integendeel proefondervindelijk bewezen, dat dit niet plaats heeft. Uit 

 een mengsel van salpeter en keukenzout (twee zouten, die elkander 



