DE WORTELS DER PLANTEN. 205 



geplaatst worden; en wanneer men nagaat, wat er in de natuur ge- 

 schiedt , dan vindt men , dat de planten het best gedijen , of dat de 

 wortels het best hunne functien verrigten , wanneer de bodem afwisse- 

 lend vochtig en droog is , en zelfs dan , wanneer de grond schijnbaar 

 geheel is uitgedroogd, weten de wortelharen nog vocht daaruit op te 

 nemen. Evenzoo wanneer men planten kweekt in glazen met aarde , 

 dan ziet men in de talrijke tusschenruimten van den bodem, die door 

 zijne donkere kleur den vochtigen toestand aanwijst, nergens water. 

 De fijne wortelvezelen loopen overal daartusschen door en zijn niet 

 eens overal met den grond in aanraking. 



Met het oog hierop, schijnt het raadselachtig, op welke wijze de wor- 

 tels het noodige vocht bekomen , want vloeibaar water is er niet in 

 den grond ; deze bevat niet anders dan hygroskopisch water, dat op 

 de oppervlakte der gronddeeltjes kleeft, maar voor het oog onzigt- 

 baar is. 



Aanvankelijk zou men het eerst denken, dat de wortelharen het 

 vermogen hadden om waterdamp , waarmede de holten in den grond 

 toch opgevuld zijn , te verdigten , maar opzettelijke proeven van sachs 

 dienaangaande leeren het tegendeel. Jonge komkommerplanten met de 

 ongeschonden wortels gebragt in een glas , waarin water op den bodem 

 en dus de lucht met waterdamp verzadigd was, namen daarvan niet 

 op, maar verdroogden. Ja zelfs onder die omstandigheden had er, 

 zooals eene andere proef met Camellia-plantjes leerde, nog verdamping 

 plaats uit den wortel , behalve de verdamping door de bladeren. 



Eene andere voorstelling van de werking der wortels in den bodem, 

 door sachs en anderen in den jongsten tijd ontwikkeld, komt mij 

 veel waarschijnlijker voor. Men kan zich voorstellen , dat , in een 

 met water verzadigden of half uitgedroogden bodem , elk deeltje 

 van alle zijden met een dun waterlaagje omgeven is, zoodat deze wa- 

 terdeeltjes te zamen eene soort van hollen kogel of spheer uitmaken, 

 in het midden waarvan het gronddeeltje geplaatst is. Nu zullen die 

 waterdeeltjes, welke het naast aan het bodemgedeelte gelegen zijn, 

 met veel grooter kracht worden vastgehouden dan de meer naai- 

 den omtrek der spheer gelegen waterdeeltjes, omdat de aantrek- 

 king in dubbele reden vermindert, naar mate de afstand van het 



