WAT HET IS , WAAR HET TS , EN WAT HET DOET. 239 



dat als zoodanig vrij in de bewerktuigde weefsels aanwezig is, is niet 

 het eenige, dat er in voorkomt; bij bijna allen treedt in de zamen- 

 stelling der vaste deelen nog eene aanzienlijke hoeveelheid water- 

 stof en zuurstof, en in velen in die verhouding, dat zij te zamen 

 juist water vormen kunnen : — zoo b. v. in de zoogenaamde kool- 

 stof-hydraten (waartoe onder anderen de cellenstof en het zetmeel 

 behooren) , welke alle bestaan uit waterstof en zuurstof in de ge- 

 melde verhouding met eenige aequivalenten koolstof verbonden , en 

 die veelal slechts om de bestanddeelen van één aequivalent water 

 van elkander verschillen. Reeds valt ons dit groote watergehalte 

 van zelf in het oog , als wij b. v. onze groenten in verschen of ge- 

 droogden toestand met elkander vergelijken of de planten beschou- 

 wen , als zij op stam bloeijen en als zij daarna in een herbarium aan 

 ons worden voorgelegd. 



Maar ook in het onbewerktuigde rijk is nog eene aanzienlijke hoe- 

 veelheid water verscholen , die zich niet zoo dadelijk aan ons doet zien. 

 Vele kristallen bezitten een groot water-gehalte: zien wij b. v. een kristal 

 van gewonen aluin , dan biedt ons dit een zeer kenmerkenden kristal- 

 vorm aan, namelijk dien van een octaëder met afgestompte kanten en 

 hoeken: — wordt nu zulk een kristal op een porceleinen schoteltje of op 

 een platina-blikje gegloeid, dan zien wij het zooveel water ontwikkelen, 

 dat het daarin smelt , terwijl het na verdamping van dit water als een 

 wit poeder achterblijft; dit water bedraagt niet minder dan vieren- 

 twintig deelen. Ook het zwavelzuur koper-oxyde (de algemeen bekende 

 koper-vitriool), een fraai blaauw kristal van den dubbel-scheeven zuil- 

 vorm , heeft, om als kristal te bestaan, 5 deelen water noodig en gaat 

 bij gloeijing , door verlies van dit water, in een zwart poeder over ; — 

 hetzelfde is bij vele andere zouten het geval. 



Als wij nu eindelijk nog herinnerd hebben , dat ook de lucht zelve 

 met waterdamp , d. i. water in zeer fijn verdeelden toestand , bezwan- 

 gerd is, dan geloof ik, dat wij wel niet te stout spreken, als wij op 

 de vraag: ivaar het water is? tot antwoord geven: overal! — Op, in 

 en onder de aarde! — op de toppen der bergen, duizende voeten 

 boven hare oppervlakte, en in bronnen, wier diepte eveneens duizende 

 voeten moet bedragen; — in dieren, in planten en in gesteenten; — 



