240 IETS OVER HET WATER. 



in de lucht, die wij inademen; — in de spijs, die wij nuttigen; — 

 in de teug die onzen dorst lescht, overal is water. 



Wij gelooven dus ook het tweede deel van ons opstel voldoende te 

 hebben behandeld ; immers kon het , zoo als wij reeds zeiden , onze 

 bedoeling niet zijn, bij het stellen dier vraag de geographie van het 

 water op het oog te hebben ; wij hebben die enkel aangeroerd voor 

 zoo veel noodig was tot de verklaring van het ontstaan der verschil- 

 lende watersoorten, en daarom ook moesten deze beide vragen: wat 

 het water is en waar het is , noodzakelijk in en met elkander hare 

 beantwoording vinden. 



Gaan wij thans over tot de uitwerking van het derde gedeelte van 

 ons opstel: wat het water doet. 



Wat het water doet? — Wij zagen het voor een gedeelte reeds in 

 de voorafgaande bladzijden: in de natuur is alles zoo één geheel, is 

 alles zoo in elkander gestrengeld, zijn de overgangen zoo bijna on- 

 merkbaar, dat wij in een geschrift, dat over de natuur handelt , nage- 

 noeg nimmer eene streng gescheidene verdeeling in hoofdstukken 

 kunnen volhouden; het doel en het middel en de weg smelten zoo 

 harmonisch te zamen , dat wij niet van de stof, het water, en van den 

 weg, dien het aflegt, of de plaats, die het inneemt, konden spreken, 

 zonder onwillekeurig de uitwerkselen voor ons te zien. 



Immers wij zeiden , dat dieren en planten allen een overgroot ge- 

 deelte water bevatten, en waartoe nu kan dat water dienen, anders 

 dan om den vorm , den omvang aan die organismen te geven ? Om 

 de zamenstellende deelen dier ligchamen, waarin het bevat is, te doen 

 zijn wat zij zijn; om den stengel tot stengel, de plant tot plant; 

 om de spier tot spier, het dier tot dier te vormen? Wij spraken 

 van rivieren en meren en bronnen , van regen en van sneeuw , en 

 van zelf gedachten wij toen den zegen brengenden regen , die onze 

 akkers drenkt, en wij erkenden het water als de magtige hulp des 

 landmans. Wij loofden , zonder woorden , in het eenvoudige water 

 den bode des Heeren, die de pogingen des zaaijers moet ondersteunen 

 en doen gedijen , opdat hij te zijner tijd kunne maaijen ; en wij 

 gedachten ook die zilveren aderen, die nu eens als zacht vlietende, 



