244 IETS OVER HET WATER. 



Alleen een zware klomp, die op de scherven kruit, 



Geeft in dit zwijgend graf een donderdof geluid ; — 



Verschriklijk dreunt die toon het siddrend volk in de ooren : 



't Gevreesd gevaarte naakt, dat ze in de verte hooren ; 



Het naakt; — verdelgend en verbreedend giert het aan 



En spat de brokken weg, die 't in zijn loop weerstaan. 



Ontzettend is zijn kracht', zijn razen en zijn rollen ; 



't Sleept schuim en golven mee, die om zijn korsten stollen ; 



Het stuift den rukwind voort , die 't najaagt wat hij kan , 



En alles bonst en dreunt en klotst en scheurt er van. 



Het naakt; — en ieder knielt en stort zijn jongste bede 



Voorwaar wel eene levendige beschrijving, die ons dit grootsche 

 natuurgewrocht in al zijne verschrikkelijkheid voor oogen stelt ! 



Wij zouden hiermede genoeg gezegd hebben van de schadende kracht 

 van het water, ware het niet, dat wij nog moesten stilstaan bij eenige 

 andere niet minder noodlottige uitwerkselen , althans middellijk door 

 het water te weeg gebragt. Terwijl wij toch ons voorstellen later 

 nog terug te komen op het water in verband beschouwd met de ge- 

 zondheid en den leefregel, meenen wij thans reeds een woord te 

 moeten wijden aan de rampen door de uitwasemingen van moerassen 1 , 

 door het zoogenaamde moerasgif veroorzaakt. Ieder kent die bij 

 name, — ieder kent, velen vreezen de Zeeuwsche koortsen, de eenvou- 

 digste, de onschuldigste vorm dier vergiftiging , die ontstaat daar, waar 

 moerassen en stilstaande wateren voortdurend nadeelige dampen aan de 

 lucht afstaan en zelfs daar, waar het zeestrand , met de eb ledig loopende, 

 aanleiding geeft tot de periodiek terugkomende ontwikkeling van zulke 

 hoogst schadelijke inmengselen der lucht; — maar niet ieder kent de uit- 

 werkselen dier doodende poelen in hunnen geheelen omvang. Wij zullen 

 eenige voorbeelden er van aanvoeren. De Engelsche troepen, in 1747 in 

 Zeeland gestationneerd, hadden zooveel van de koortsen te lijden, dat 

 bij een korps, the Royal Lifantnj , slechts 4 gezonden overig waren '). 



') Dat de zeelucht zelve niet ongezond is , bleek het best daaruit, dat terzelfder tijd 

 het geheele eskader van den admiraal mitcheIj , dat kort van den wal af lag , zeer 

 gezond bleef; — eveneens waren in 1809 de Engelsche schepen, die slechts 600 voet 

 van den wal verwijderd bleven , geheel vrij van koorts. Dat dan ook de zeelucht in 

 het algemeen gezond is te achten , is eene van ouds bekende zaak , en reeds voor hon- 

 derd jaren schreef een Vaderlansch geleerde : dat de ondervinding leert , dat zeelieden 

 op zee veel gezonder zijn dan op het land. Docet experientia nautas melius se habere 

 in navi quam in terra. [Rouppe, de mor bis navigantium, Leiden , 1764]. 



