WAT HET IS, WAAR HET IS, EN WAT HET DOKT. 245 



In 1809 zijn van de troepen derzelfde natie op AValcheren § aan 

 koorts overleden. In 1669 — 1670 heerschte te Leiden eene epidemie 

 van koortsen , door professor sylvius beschreven , die eveneens ruim 

 q van de bevolking wegsleepte. In 1762 stierven in Bengalen 30,000 

 negers en 800 Europeanen aan de verderfelijke moeraskoortsen (lind). 

 Toen in 1805 de moerassen om Bordeaux werden droog gemaakt, 

 telde men in die stad in vijf maanden tijds 15,000 koortslijders, 

 waarvan 3000 er het leven bij inschoten. En nog in den jongsten tijd 

 (1837) hadden de Fransche troepen in Algerië zoo veel van de moeras- 

 koorts te lijden, dat van eene geheele kompagnie , 182 man sterk, 

 slechts 1 onder-officier aan de besmetting ontsnapte J ), terwijl in de 

 Pontijnsche moerassen en de Toscaansche maremmien jaarlijks gemid- 

 deld 60,000 slagtoffers door het moerasgif worden weggesleept. 



Maar ook de uitmondingen der groote rivieren geven ligt aanleiding 

 tot zulke miasmatische uitwasemingen, en hier vooral door de neerzettin- 

 gen van vergane planten en slib, op haren gansenen loop medegevoerd, 

 en die bij den verminderden snellen afvloed op den bodem zakken en 

 daar aanleiding geven tot het ontstaan van banken en platen, waarop 

 dan weder duizende en duizende insekten en infusorien hun graf 

 vinden. Wij wijzen ten voorbeeld op de cholera , dat product der 

 uitwasemingen aan de monden van den Ganges; op den slechten 

 gezondheidstoestand der geheele Italiaansche kust van Napels tot 

 Genua; op de typhus-epidemien, die in de laatste jaren het dorp 

 Katwijk teisterden enz. 



Wij kunnen hiermede de lijst der nadeelige werkingen van het 



') Wij waren zelve in de gelegenheid een paar jaren eene koorts-epidemie naauw- 

 keurig gade te slaan, tijdens wij met de militaire geneeskundige dienst te Breskens 

 waren belast. Van de twee kompagniën infanterie, die de bezetting uitmaakten , 

 hadden wij somwijlen tot ruim 90 zieken in de zieken-inrigting , zoodat dan ook in 

 2 maanden tijds (Augustus en September 1859) driemalen versterking van het garni- 

 zoen moest worden gevraagd, daar de noodzakelijkste wachtposten niet meer konden 

 bezet worden. Van een detachement artillerie, 17 man sterk, waren er eens 12 te 

 gelijk in de infirmerie. — AVii mogen hierbij herinneren, dat wij toen, even als in 

 1858 (toen het niet veel beter was), eenen zeer droogen, heeten zomer hadden, en 

 verkeerden dus eenigzins onder dezelfde omstandigheden als die gewesten, waar de 

 miasmatische ziekten het hevigste zijn. — Doodelijke gevallen zijn ons toen echter 

 slechts 2 voorgekomen. 



